Postacie II wojny światowej - Władysław Anders
1892-1970
Urodził się 11 sierpnia 1892 roku w Błoniu koło Kutna. Kiedy wybuchła wojna, odbywał studia na politechnice w Rydze. Jako oficer rezerwy został powołany do armii carskiej i przydzielony do trzeciego pułku dragonów carskich. Był trzykrotnie ranny.
W 1917 roku otrzymał dyplom ukończenia kursów carskiej Akademii Sztabu Generalnego. Również w 1917 roku brał udział w formowaniu I Korpusu Polskiego, tworzonego w Rosji przez generała Dowbor – Muśnickiego. Kiedy oddziały te rozwiązano, wrócił do Warszawy w stopniu podpułkownika i brał udział w rozbrajaniu Niemców w Polsce.
Autor Nieznany - Centralne Archiwum Wojskowe, copy Polish Institute and Sikorski Museum, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=61615986
NIEPODLEGŁOŚĆ
Kiedy Polska tworzyła swe wojsko, Władysław Anders został szefem sztabu Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych w byłym zaborze pruskim. W kwietniu 1919 roku brał udział w wojnie z bolszewikami na czele 15 pułku ułanów poznańskich. W 1921 roku udał się do Paryża, by ukończyć Ecole Supérieure de Guerre w 1923 roku. Staż odbył w szkole kawalerii w Saumur. Powrócił do Polski w 1924 roku, już jako pułkownik. Tuż po powrocie otrzymał nominację na dyrektora nauk na kursie dla wyższych dowódców, potem zaś pracował w sztabie generalnego inspektora kawalerii. W czasie przewrotu majowego był szefem sztabu dowódcy wojsk rządowych. W okresie od 1928 do 1937 roku dowodził początkowo 5. Brygadą Kawalerii „Brody”, potem Wołyńską Brygadą Kawalerii. W 1937 roku mianowany został dowódcą Nowogrodzkiej Brygady Kawalerii, na czele której walczył w kampanii wrześniowej. Następnie był dowódcą Grupy Operacyjnej Kawalerii. Po zajęciu terenów wschodniej Polski przez ZSRR i opuszczeniu kraju przez najwyższe władze miał rozkaz przedarcia się na Węgry lub do Rumunii. Po ciężkich walkach, podczas których został poważnie ranny, dostał się do niewoli radzieckiej. Spędził 22 miesiące w różnych więzieniach ZSRR, w tym i na słynnej Łubiance. Po ataku Niemiec na ZSRR i zawarciu układu polsko – radzieckiego w 1941 roku został zwolniony z więzienia, żeby objąć dowództwo powstającej tam Armii Polskiej. Wstąpili do niej głównie jeńcy wojenni oraz Polacy deportowani z terenów okupowanych przez ZSRR. Działo się to niesłychanie trudnych warunkach, podczas klęsk, ponoszonych przez Armię Czerwoną. W 1942 roku, na skutek porozumienia brytyjsko – radzieckiego, Polska Armia zostaje przez Stalina „wyrzucona” do Iranu. Tutaj otrzymała uzbrojenie i wyposażenie wojskowe. Gen. Anders otoczył opieką swych żołnierzy i ewakuowane wraz z nimi rodziny oraz polskie dzieci-sieroty.
MONTE CASSINO
2 Korpus Polski gen. Andersa był zorganizowany na etatach brytyjskich. Składał się z dwóch Dywizji Piechoty, jednej Brygady Pancernej i Grupy Artylerii. Na przełomie lat 1943 – 1944 został on przetransportowany do Włoch i podporządkowany rozkazom gen. Oliviera Lee, dowódcy brytyjskiej VIII Armii. W maju 1944 roku 2 Korpus brał udział w bitwie o Monte Cassino, otwierając tym samym drogę do Rzymu wojskom aliantów. Następnie Korpus walczył w bitwie o Ankonę, o „linię Gotów”, w Apeninach Emiliańskich. W lutym 1945 roku gen. Anders został p.o. Naczelnego Wodza. Brał udział w ostatniej wielkiej bitwie 2 Korpusu – bitwie o Bolonię. Po wojnie pozostał na emigracji. Od 1946 do 1954 roku był Naczelnym Wodzem i Generalnym Inspektorem Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. 26 września 1946 roku uchwałą rady Ministrów PRL pozbawiony został obywatelstwa polskiego. Należał do współorganizatorów Skarbu Narodowego, a od 1954 roku – członkiem Rady Trzech. Odznaczony Orderem Virtuti Militari I, II, III, IV i V klasy, Orderem Odrodzenia Polski, Krzyżem Niepodległości, ośmiokrotnie Krzyżem Walecznych, czterokrotnie złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Orderem Łaźni, Legion of Merit, Wielkim Krzyżem Maltańskim, Legią Honorową III klasy, Cloix de Guerre, włoskim Krzyżem Walecznych, Wielką Wstęgą św. Maurycego, Krzyżem św. Jerzego i innymi. „Jedne z przywódców reakcyjnej emigracji”, jak go określano w czasach PRL, zmarł w Londynie w 1970 roku. Zgodnie z wolą jest pochowanych wśród swoich żołnierzy na polskim cmentarzu wojskowym pod Monte Cassino.
Postacie II wojny światowej >>
KL Auschwitz - Birkenau
AUSCHWITZ 1940-1945 HISTORIA OBOZU W ZARYSIE
Nazistowski niemiecki obóz koncentracyjny Auschwitz stał się dla świata symbolem Holokaustu, ludobójstwa i terroru. Utworzony został przez Niemców w połowie 1940 r. na przedmieściach Oświęcimia, polskiego miasta, które zostało włączone przez nazistów do Trzeciej Rzeszy. Miasto otrzymało niemiecką nazwę „Auschwitz”, która stała się również określeniem obozu: Konzentrationslager Auschwitz.
Bezpośrednim powodem utworzenia obozu była powiększająca się liczba aresztowanych przez niemiecką policję Polaków i związane z tym przepełnienie więzień. Początkowo miał to być kolejny z obozów koncentracyjnych, tworzonych w ramach nazistowskiego systemu terroru już od początku lat trzydziestych. Funkcję tę obóz spełniał zresztą przez cały okres swego istnienia, nawet gdy – od 1942 r. – zaczął stawać się stopniowo największym ośrodkiem masowej zagłady Żydów.
Cmentarz wojenny nr 11 Wola Cieklińska
Cmentarz położony ok. 300 m. od drogi Gorlice – Żmigród. Prowadzi do niego utwardzona polna droga, zaczynająca się przy kapliczce domkowej. Usytuowany jest na obszarze płaskim u podnóża góry Jaszcz w Beskidzie Niskim. Zajmuj powierzchnię 0,05 ha. Cmentarz zaprojektowany został przez słowackiego architekta Dušana Jurkoviča. Założony został na planie dwóch kręgów zachodzących na siebie, wydzielających dwie części cmentarza.
Pustelnia Bł. Salomei w Grodzisku koło Skały
Jeden z najciekawszych zespołów architektoniczno - krajobrazowych drugiej polowy XVII wieku, swa historia sięgający średniowiecza. Już pod koniec lat dwudziestych XIII stulecia, na wzniosłej skale jurajskiej wzniesiono warowny gród. Został on zniszczony przez Konrada Mazowieckiego w czasie walk, o tron krakowski. W 1257 r., do zrujnowanego grodu przybyły siostry klaryski. Powstał klasztor, który funkcjonował do początku XIV w. Tutaj żyła i umarła w 1268 roku w opinii świętości Bl. Salomea Piastówna - córka Leszka Białego, wdowa po Kolomanie królu halickim. W roku 1642 biskup krakowski Mikołaj Oborski poświecił w Grodzisku nowa kaplice p.w. Wniebowzięcia NMP. Natomiast w drugiej połowie XVII w. ks. Sebastian Piskorski, profesor i rektor Akademii Krakowskiej, zrealizował niezwykle interesujące barokowe założenie architektoniczne. Jest ono bogate w treści ideowe; chwała Najświętszej Maryi Panny i jej wiernej służebnicy Salomei oraz podkreślenie wartości modlitwy i pokuty jako drogi człowieka do Boga. W jedna spójną całość łączy się tutaj i zachwyca przyroda oraz architektura. Dziś po wiekach fascynującej historii Pustelnia Bł.Salomei należy do Diecezji Kieleckiej. Jest to punkt postoju na szlaku Orlich Gniazd i miejsce, w którym ludzie - głównie młodzi - poszukują kontaktu z Bogiem. Wspaniale barokowe założenie, zwane Pustelnia Błogosławionej Salomei w Grodzisku, jest zapewne najoryginalniejszym z zespołów architektoniczno - krajobrazowych drugiej polowy XVII w. w naszym kraju. Historia zaczyna się jednak już w epoce wczesnego średniowiecza. Około 1228 roku na wyniosłej skale jurajskiej dominującej nad dolina Prądnika książę Henryk Brodaty - władający Śląskiem, a dążący do zjednoczenia rozbitego na dzielnice Królestwa Polskiego - wzniósł warowny gród, od którego bierze się nazwa miejsca: Grodzisko. Gród ten został zniszczony przez Konrada Mazowieckiego w czasie walk o tron krakowski. Zrujnowane Grodzisko przeszło w 1257 r., w ręce Klarysek, przeniesionych tu z Zawiechostu nad Wisłą, ze względu na niebezpieczeństwo najazdów litewskich i tatarskich. Jedna z sióstr była księżna Salomea, siostra Bolesława Wstydliwego, wdowa po Kolomanie królu halickim, z w węgierskiego rodu Arpadów. Przeniesienie klasztoru potwierdził papież Aleksander IV, w którego bulli, pojawia się po raz pierwszy łacińska nazwa miejsca: Lapis Sanctae Mariae (Skala Swietej Marii) oraz wzmianka o odpustach dla odwiedzających kościół pod wezwaniem Świętej. W dokumentach wspomniana tez była kaplica p.w.Św.Marii Magdaleny w tutejszym klasztorze. 17 listopada 1268 r., w Grodzisku zmarła in odore sanctitatis (w opinii świętości) księżna Salomea. W następnym roku jej doczesne szczątki przeniesiono do Krakowa i pochowano w kościele Braci Franciszkanów. W kilkadziesiąt lat później do Krakowa przeniosły się również Klaryski, które osiadły przy kościele św. Andrzeja.
Wieża Quistorpa
Wieża w Lesie Arkońskim (przed 1945 r. Eckerberger Wald) wzniesiona została w latach 1900-1904 na zlecenie i ze środków Martina Quistorpa na terenach majątku Eckerberg przekazanych później miastu jako park leśny. Upamiętnić miała postać ojca fundatora – zmarłego właśnie radcy handlowego Johannesa Quistorpa. Ten kupiec i potentat przemysłowy, właściciel m.in. cementowni, był współzałożycielem Towarzystwa Budowlanego Westend w Szczecinie odegrał decydującą rolę w parcelacji i zabudowie willowej dzielnicy „Westend” oraz w urządzeniu obecnych Jasnych Błoni (wówczas znanych jako Quistorp-aue) ciągnących się na przedłużeniu głównej arterii XIX – wiecznego Szczecina aż do Lasu Arkońskiego. Projekt wieży (datowany na 01.06.1900 r.) sporządził znany architekt
Batalionowy Rejon Umocniony nr 2 "Hel"
System fortyfikacji polowych mających na celu zapewnić obronę przeciwdesantową od strony morza. Budowę rozpoczęto w maju 1953 r. siłami gdańskiej 5. Brygady Przeciwdesantowej i przekazano do eksploatacji w czerwcu 1956 r. Był to pierwszy tego typu system umocnień i posłużył jako wzór dla ośmiu podobnych zbudowanych w innych rejonach naszego wybrzeża. BRU nr.2 zajmował południowo wschodnią część półwyspu, rozciągał się wzdłuż wybrzeża na długości niemal 4 km i wschodził w głąb lądu na szerokość do 1,5 km. Rejon umocniony tworzyły lekkie fortyfikacje zbudowane z prefabrykatów żelbetowych : główne i zapasowe stanowiska dowodzenia dowódców batalionu, kompanii i plutonów, punkty obserwacyjne, batalionowe punkty medyczne, punkty amunicyjne, schrony dla żołnierzy, stanowiska ogniowe dla czołgów, dział samobieżnych, dział polowych i przeciwlotniczych, moździerzy, stanowiska ogniowe dla ręcznych i ciężkich karabinów maszynowych a także przeszkody przeciwpancerne i przeciwpiechotne. Największą częścią systemu były rowy strzeleckie i transzeje obłożone betonowymi płytami. Na helskim BRU tworzą one trzy linie obrony, a ich łączna długość wynosi ok. 14,5 km.
21.Bateria przeciwlotnicza 2.Morskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej Marynarki Wojennej
"Pierwszymi zrealizowanymi obiektami na Półwyspie Helskim były baterie „grecka” i „duńska”, wybudowane w roku 1931. Baterie te, jako nie spełniające pełnych oczekiwań kierownictwa Marynarki Wojennej, traktowano jako rozwiązania tymczasowe i uzupełnienie dla mającej powstać wkrótce najnowocześniejszej i najsilniejszej na Helu baterii średniej (baterii im. Heliodora Laskowskiego – ukończona w 1935 r.) Równolegle trwały prace przy budowie trzech bliźniaczych helskich baterii przeciwlotniczych, na których miały być zamontowane, pozyskane przez Polską Marynarkę Wojenną w 1928 r., armaty uniwersalne wz. 22/24.
