Zamek królewski w Dobczycach

Początki osady Dobczyce sięgają pierwszych Piastów. Jej powstanie związane jest zapewne z dogodnym położeniem przy starym szlaku handlowym Kraków – Wieliczka – Grodzisko – Szczyrzyc oraz jego odgałęzieniem do Myślenic. Nazwa osady wywodzi się najprawdopodobniej od rzekomego rycerza – założyciela, Dobka (Dobiesława) – Dopschicze, Dopczice. Zamek warowny (tzw.górny) powstał w XIII wieku i być może był rozwinięciem pierwotnej strażnicy usytuowanej na cyplu wzgórza górującego na doliną Raby. Najstarsza pisana wzmianka o nim pochodzi z 1225 roku. Z tego okresu pochodzą odkopane na zamku zabytki płatnerskie i piec hutniczy do ich wyrobu. W 1311 roku na zamku miał się schronić Władysław Łokietek uchodzący przed buntem Alberta z Krakowa. Dobczyce stanowiły już w tym czasie ośrodek dóbr królewskich, tzw. starostwo dobczyckie (istniejące do 1768 r.) Od 1226 roku osada miała posiadać prawa miejskie średzkie, choć historycy przyjmują że powstanie miasta przypadło na rok 1362 i związane jest to z przywilejem króla Kazimierza Wielkiego. W połowie XIV wieku zamek stał się typową warownią górską, założony na nieregularnym planie, ściśle dostosowanym do ukształtowania terenu. Ruiny zamku znajdują się na stromym, a od południowego zachodu nawet urwistym, cyplu górującym na dawną doliną rzeki Raby. Wzniesienie to nosi potoczną nazwę „Zamczysko”. Do ruin zamku prowadzi od strony wschodniej droga, od bramy tzw. Starego Miasta, które wraz z zamkiem opasane było murami obronnymi. Przed bramą wjazdową prowadzącą do zamku znajduje się drewniany most na dawną fosą, zrekonstruowany w latach 70-tych. Budowla ta była wzniesiona z miejscowego kamienia piaskowcowego, układanego na zaprawie wapienno-piaskowej w wątki warstwicowe. Jej pełny układ znany jest częściowo z przeprowadzonych badań architektonicznych oraz hipotetycznych rysunków, będących ich wynikiem. Do czasów nam obecnych zachowały się partie murów przyziemia, częściowo mury piwnic zamku górnego. Z zamku tzw. dolnego zachował się obrys murów z wyjątkiem fragmentu od strony północno – wschodniej, który uległ obsunięciu w końcu XIX w. Zamek górny zajmował południowo-zachodnią, wyższą część wzgórza, a rzut jego zabudowy zbliżony był do trójkąta. W najwyższej partii wznosiła się okrągła wieża, tzw. stołp, który mógł powstać jako element wcześniejszego założenia. Układ pomieszczeń zamku górnego był jednotraktowy, z niewielkim wieloczłonowym i nieregularnym dziedzińcem. Do zamku pierwotnie prowadziło wejście od strony południowej przez bramę z mostem (po zamurowaniu pełniła funkcję kaplicy zamkowej). Ostateczne ukształtowanie zamku górnego nastąpiło za czasów Kazimierza Wielkiego.

Zobacz więcej >>>

Cmentarz nr 396 Czulice

Cmentarz założony został na planie prostokąta. Otoczony z czterech stron murkiem z betonowych bloczków. Od strony południowo – zachodniej betonowa ściana pomnikowa złożona z krzyża o szerokich ramionach zakończonego gzymsem, na którym była ustawiona urna. Na skrzyżowaniu ramion owalny wieniec cierniowy z datą pośrodku „1914”. Pod ramionami krzyża duże stojące tablice z motywem krzyży. Odcinki muru przylegające do kompozycji pomnikowej zwieńczone balustradą. Pośrodku kwatery kamienny postument z uskokiem i zaokrąglonymi górnymi krawędziami; zwieńczony kamienną rzeźbą austriackiej czapki wojskowej na wiązankach szarotek, poniżej na licu widnieje inskrypcja: „HIER RUHEN/6 KAISER JÄGER TIR.K.J.R.N 1/GEFALLEN 18.XI.1914”.

Zobacz więcej >>>

Cmentarz wojenny w Goszczy

W czasie bitwy o Kraków, na przełomie listopada i grudnia 1914 r., w okolicach Goszczy utknęło natarcie węgierskiego VI korpusu. Poległych lub zmarłych z ran żołnierzy grzebano w miejscu starego cmentarza parafialnego. Dawny cmentarz parafialny w pamięci mieszkańców miał być również miejscem spoczynku powstańców z 1863 r. W pobliskim dworze kwaterował w marcu 1863 r. generał Marian Langiewicz. Cmentarz otoczony jest drzewami oraz krzewami. Punktem centralnym jest krzyż wykonany z metalowych rur z pasyjką. W 2009 r. po obu jego stronach ustawiono sześć drewnianych krzyży z dwuspadowym daszkiem (trzy dwuramienne i trzy łacińskie). Na dwóch z nich znajdują się tabliczki z listą pochowanych tutaj najprawdopodobniej żołnierzy przygotowaną przez dr inż. Adama Zakrzewskiego w ramach projektu „Honvedzi i Grenadierzy – przywracanie pamięci o walkach toczonych w okolicach Goszczy w listopadzie 1914 roku”.

Zobacz więcej >>>

Kwatery wojenne w Kazimierzy Wielkiej

We wrześniu 1939 r., okolice Kazimierzy Wielkiej były terenem walk jednostek Wojska Polskiego wchodzących w skład armii "Kraków" z jednostkami pancernymi nieprzyjaciela. Dnia 7 września w godzinach popołudniowych, 203 Pułk Piechoty ppłk.Rogalskiego oraz żołnierze batalionów Obrony Narodowej "Tarnowskie Góry" i "Oświęcim" zostali zaatakowani przez czołgi i piechotę zmotoryzowaną, uniemożliwiającą przejście polskich oddziałów przez rzekę Nidzicę. Bitwa rozegrała się na dobre w ciągu dnia, gdy do Kazimierzy przybył 201 Pułk Piechoty ppłk. W. Adamczyka wraz z Batalionem Obrony Narodowej "Katowice". W ciągu godzinnej walki pułk odparł natarcie niemieckie rozbijając 5 czołgów. Zmagania polskich oddziałów z nieprzyjacielem w rejonie Kazimierzy trwały do późnych godzin nocnych. Polscy żołnierze polegli w boju zostali pochowani w trzech, osobnych kwaterach na miejscowym cmentarzu parafialnym.

Zobacz więcej >>>

Stary cmentarz w Imbramowicach 

Został założony w początkach XIX wieku jako miejsce pochówku dla wiernych parafii rzymsko-katolickiej św.Benedykta w Imbramowicach. Klasycystyczna, kryta gontem brama wejściowa pochodzi z 1848 r., o czym świadczy data widoczna na belce. W bramie znajdują się dwa pomieszczenia, z których jedno przeznaczone było na kostnicę. Najstarszy nagrobek Józefiny Frej, guwernantki w szkole Sióstr Norbertanek pochodzi z 1851 r. Drzewa nadające szczególny charakter powagi i spokoju temu wiejskiemu cmentarzowi były wedle dawnego zwyczaju zasadzane na zimnych grobach zamiast kamiennych pomników.

Zobacz więcej >>>

Cmentarz wojenny w Opatowcu 

Cmentarz położony jest po lewej stronie szosy Nowy Korczyn - Opatowiec na zapleczu budynku mieszczącego Nadzór Wodny w Opatowcu. Usytuowany na placu wygrodzonym siatką z metalową bramką i częściowo drewnianym płotem. Założony na planie zbliżonym do elipsy, wygrodzony fosą i wałem ziemnym. Na środku kopiec ze ściętym wierzchołkiem, na którym stał drewniany krzyż o wys. ok. 3,5 m. Cmentarz porośnięty trawą. Pochowano tu 501 żołnierzy armii austrowęgierskiej i 336 rosyjskiej, w tym ekshumowanych i przeniesionych w 1937 r. z cmentarzy w Charbinowicach i Czarkowach.

Zobacz więcej >>>

Czarkowy - cmentarz wojenny 

Cmentarz leży za wsią, wśród pól, na wzniesieniu przy „Drodze J. Piłsudskiego” prowadzącej do Winiar. Ma kształt trójkąta prostokątnego o powierzchni około 0,05 hektara. Ogrodzony został żeliwnym ogrodzeniem. Na wprost wejścia znajduje się pomnik o wysokości około 12 m. Ma kształt kamiennej czworobocznej kolumny zwieńczonej brązową rzeźbą orła w koronie gotującego się do lotu. Na pomniku widnieje z przodu napis: „ Ku chwale pierwszych bojów Józefa Piłsudskiego o niepodległość Polski.”, z boku od strony wschodniej: „W tem miejscu poległ w zwycięskiej walce bohaterski pluton Młota Fijałkowskiego 23.IX.1914”, z tyłu: „Powiat Pińczowski Bohaterskim Bojownikom o Wolność Ojczyzny 23.IX.1928”, z boku od strony zachodniej: „Kielce, Nowy Korczyn, Ostrowce, Szczytniki, Czarkowe, Opatowiec 6.VIII.1914 25.IX.1914” Przed pomnikiem znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza. Wzdłuż wsch. ściany jest rząd 14 kamiennych płyt nagrobnych o wymiarach 75x150 cm, z wykutymi krzyżami i odznakami I Brygady Legionów Polskich „Za wierną służbę” oraz napisami: „Nieznany żołnierz I Brygady Leg. Pol. Poległ 15 maja 1915 r.”.

Zobacz więcej >>>

Cmentarz wojenny w Uciskowie

W odległości ok.5 km od Nowego Korczyna w kierunku Buska Zdroju po lewej stronie drogi znajduje się jeden z największych cmentarzy z okresu I wojny światowej w tym regionie. Cmentarz jest widoczny z daleka w postaci kępy wysokich drzew graniczących z sosnowym laskiem. Został założony na planie prostokąta o zaokrąglonym tylnym boku i zajmuje około 1 h. powierzchni. Otoczony jest wałem ziemnym o wysokości ok. 1.5 m. Wejście na cmentarz znajduje się od strony drogi, prowadzi przez drewnianą bramkę wejściową przy której jest umieszczona tablica informacyjna. Na wprost wejścia znajduje się wysoki kopiec ziemny zwieńczony metalowym krzyżem z żelaznych rur, na którym znajduje się blaszany orzełek wojskowy z wyrytym napisem „1918-1939 Poległym za Polskę”.

Zobacz więcej >>>

Cmentarz wojenny nr 123 Łużna - Pustki wyróżniony znakiem dziedzictwa Europejskiego

Znak Dziedzictwa Europejskiego (ZDE) został ustanowiony decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1194/2011/U w 2011 roku. Jego celem jest wzmacnianie u obywateli europejskich poczucia przynależności do Unii Europejskiej w oparciu o wspólne wartości, elementy europejskiej historii i dziedzictwa kulturowego oraz upowszechnianie tej idei zwłaszcza wśród młodego pokolenia. Do 2016 r. tym mianem zostało uhonorowanych 29 europejskich obiektów, wśród których znalazły się min. Pałac Cesarski w Wiedniu czy opactwo w Cluny..

Zobacz więcej >>>

Wielkie Oczy

Początki osady sięgają XIV w. ok. 1580 r. założył ją Krzysztof Miękicki, właściciel kilku wiosek na pograniczu powiatu bełskiego. W roku 1621 została sprzedana kolejno Piotrowi i Mojżeszowi Mochyłom. W 1664 r. po śmierci Mojżesza Mohyły - trafiła w drodze spadku do jego kuzynki Anny Potockiej, żony hetmana wielkiego koronnego Stanisława Rewery Potockiego. Następnie Potoccy ofiarowali Wielki Oczy Andrzejowi Modrzewskiemu za zasługi wojenne. Dzięki staraniom Modrzewskiego 18 maja 1671 r. król Michał Korybut Wiśniowiecki nadał wsi prawa miejskie magdeburskie oraz liczne przywileje, m.in. 3 jarmarki w roku i targi w każdy czwartek. Modrzewski obrał sobie Wielkie Oczy za stałą siedzibę i rozpoczął przebudowę wzniesionej przez Mohyłów fortalicji, stawiając na jej miejscu dwór obronny. Miasteczko rozwijało się najintensywniej na przełomie XIX i XX w. działały tu dwie garbarnie, dwie cegielnie i aż cztery gorzelnie. Pod koniec XIX w. było tu ok. 2 tys. mieszkańców - Polaków, Rusinów i Żydów.