X Okręg cmentarny - Limanowa -

Największy okręg pod względem obszaru. Obejmuje Beskid Sądecki i Kotlinę Sądecką, Gorce i większą część Beskidu Wyspowego. Okręg ten został założony na terenach walk południowego skrzydła frontu z okresu jesiennozimowego na przełomie lat 1914-1915, oraz obejmował rejony walk 1 p.p. Legionów Polskich zakończonych krwawym bojem pod Marcinkowicami w dniach 5 i 6 grudnia 1914 roku. Okręg obejmował 29 cmentarzy o numeracji : 144, 345-369, 373, 374 i 377 a największy z nich o nr: 368 znajduje się na wzgórzu Jabłoniec koło Limanowej. Wszystkie obiekty położone są w dużym rozproszeniu, co przysporzyło kierownictwu dużych trudności organizacyjnych i transporotowych. Kierownikiem artystycznym i głównym projektantem tego okręgu był Kapitan Gustav Ludwig, pełniący tą funkcję przez okres 6 miesięcy. Innymi projektantami którzy działali w tym okręgu byli:
• Por. Franz Mazura - rzeźbiarz, twórca "rycerza pancernego" na cmentarzu w Nowym Sączu.
• ochotnik Leo Perlberger, malarz, autor akwareli na cmentarzu w Szczyżycu.
• Ochotnik Franz Polende, malarz, autor wielu rysunków i akwarel m.in. na cmentarzu nr:361 w Krasnym-Lasocicach i nr:364 w Kasinie Wielkiej.
Głównym surowcem który posłużył do budowy cmentarzy był kamień i beton. Do pracy wykończeniowych cmentarzy posłużyło również drewno, które zostało wykorzystane do budowy krzyży centralnych, ogrodzeń lub kaplic. Okręg X wyróżnia się spośród innych nie wątpliwie pięknymi kamiennymi nagrobkami o różnorodnych formach.

 

  • Położenie i spis cmentarzy

Położenie cmentarzy w X okręgu cmentarnym. Kliknij na punkt oznaczony symbolem na mapie by zobaczyć informacje o cmentarzu lub na nazwę w tabeli umieszczonej poniżej mapy.


 

 Nr 144 Królowa Polska Nr 359 Jaworzyna
 Nr 345 Muszyna Nr 360 Słupia
 Nr 346 Krynica Nr 361 Krasne-Lasocice
 Nr 347 Barcice Nr 362 Szczyrzyc
 Nr 348 Stary Sącz Nr 363 Mszana
 Nr 349 Dąbrówka Polska Nr 364 Kasina Wielka
 Nr 350 Nowy Sącz Nr 365 Tymbark
 Nr 351 Zabełcze Nr 366 Limanowa
 Nr 352 Marcinkowice Nr 367 Mordarka - nieistniejący
 Nr 353 Tęgoborze Nr 368 Limanowa-Jabłoniec
 Nr 354 Zbyszyce-Sienna Nr 369 Stara wieś-Golców
 Nr 355 Żbikowice-nieistniejący
Nr 373 Wiśniowa
 Nr 356 Podole
Nr 374 Wiśniowa
 Nr 357 Kamionka Mała-Orłówka
Nr 377 Krościenko n/Dunajcem
 Nr 358 Laskowa  

 

:: Cmentarz nr 366 Limanowa

Kriegerfriedhof Nr.366 Limanowa.
Kreis X Limanowa
Begraben:
8 Krieger der Russischen Armee
28 Österreichisch - Ungarischen Armee,
4 Massengrãber und 18 Einzelgrãber
Entwerfer des Friedhofs: Gustav Ludwig.
Ehre den Gefallenen.

Cmentarz zaprojektowany przez Gustava Ludwiga znajduje się w obrębie cmentarza parafialnego w Limanowej. Został założony na planie prostokąta. Ogrodzony był betonową balustradą wraz z alejką łączącą kwaterę z ulicą. Obecnie obiekt jest nieogrodzony, a wskutek rozbudowy i późniejszych pochówków stracił pierwotny wygląd (tuż przy samej ścianie pomnikowej znajduje się żeliwna tablica pamiątkowa pomordowanych żołnierzy AK i zakladników, zaraz za nią umieszczony jest płaski nagrobek Wincenta Gawrona - artysty, malarza, więźnia Oświęcimia oraz zołnierza AK walczącego w Powstaniu Warszawskim, a za nim nagrobek w którym spoczywają "Bohaterscy żołnierze milicji obywatelskiej i bezpieczeństwa poległi w walce z bandami terrorystycznymi w latach 1945-1952"). Pomnikiem centralnym cmentarza jest ściana pomnikowa z betonowych bloczków. W polu niszy namalowany jest obraz olejny przedstawiający Chrystusa na polu bitwy pochylonego nad rannym żołnierzem. Wzdłuż bocznych ogrodzeń ustyuowane są rzędy nagrobków. Za ścianą pomnikową jest podłużna kwatera z rzędami małych krzyży, obok niej kwadratowy grób 3 żołnierzy zamordowanych przez NKWD i UB. Za nim od strony południowej położona jest duża kwadratowa mogiła, w której pochowane są szczątki 5 żołnierzy austro-węgierskich przeniesionych ze zlikwidowanego cmentarza nr: 367 w Mordarce. Na tej mogile znajduje się duży betonowy krzyż z nałożonym krzyżem żeliwnym typu austriackiego. Obok tej mogiły jest bardzo skromny grób nieznanego żołnierza polskiego poległego na ziemi limanowskiej w 1939 roku.
W 4 grobach zbiorowych i 18 pojedyńczych pochowanych jest 28 żołnierzy armii austriack-węgierskiej, 8 rosyjskiej i 8 legionistów polskich poległych w okresie od października do grudnia 1914 roku. Wskutek późniejszej rozbudowy kwatery liczba pochówków uległa znacznemu zwiększeniu.

  • 1
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9

POCHOWANO TUTAJ *

AUSTRIA (AT) - 28 żołnierzy.

ROSJA (RU) - 8 żołnierzy.

POLSKA (PL) - 8 żołnierzy.

† Imienna lista osób pochowanych na cmentarzu nr: 366 Limanowa

 

:: Cmentarz nr 367 Mordarka - nieistniejący

Kriegerfriedhof Nr.367
Kreis X Limanowa
Begraben: 5 Krieger der Österreichisch-Ungarischen Armee.
Entwerfer des Friedhofs: Gustav Ludwig.
Ehre den Gefallenen.

Cmentarz zaprojektowany został przez Gustava Ludwiga, położony był przy dziewietnastowiecznej kaplicy Matki Boskiej Bolesnej w zachodniej części dawnej wsi Mordarka, włączonej w granice miasta Limanowa. Po II wojnie światowej podczas odnowy i przebudowy otoczenia kaplicy, szczątki pochowanych tu 5 żołnierzy austro-węgierskich ekshumowano i przeniesiono na cmentarz nr: 366 w Limanowej (patrz wyżej).

  • 367

POCHOWANO TUTAJ *

AUSTRIA (AT) - 5 żołnierzy.

 

:: Cmentarz nr 368 Limanowa - Jabłoniec

Kriegerfriedhof Nr.368 Limanowa-Jabłoniec.
Kreis X Limanowa.
Begraben:
161 Krieger der Österreichisch-Ungarischen Armee.
1 Krieger der Deutschen Armee
247 Krieger der Russischen Armee
Entwerfer des Friedhofs: Gustav Ludwig.
Ehre den Gefallenen.

Cmentarz wzniesiony według projektu Gustava Ludwiga, położony jest ok. 2. km od Limanowej na wzgórzu Jabłoniec (560 m.n.p.m.), na którym rozegrała się decydująca faza "bitwy o Limanową" w dniach od 8 do 12.XII.1914 r., zakończona zwycięstwem wojsk austro-węgierskich. Cmentarz ten jest jednym z największych i najciekawszych pod względem architektonicznym obiektów występującym w X okręgu cmentarnym. Został wpisany do rejestru zabytków (nr A-629/91) a opiekę nad cmentarzem sprawuje Urząd Miasta w Limanowej. Cmentarz podzielony jest poprzez drogę na dwie części: południową i północną.

Do części południowej ogrodzonej pełnym murem kamiennym dopasowanym do ukształtowania terenu, prowadzą dwa wejścia znajdujące się po obu stronach kaplicy-mauzoleum. Wziesiona ona została na cześć bohaterskiej śmierci na polu walki dowódcy 9 pułku huzarów płk. Othmara Muhra. Jest to ośmioboczna budowla z kamienia, zwieńczona wysoką kopułą pokrytą czerwoną dachówką, na szczycie której znajduje się stylizowany krzyż stalowy. Wejście do kaplicy umieszczone jest od strony cmentarza. W środku jest krypta zasłonięta płytą z wykutym napisem po węgiersku "Muhr Ottomar - Ezredes-Hósi Halált Halt 1914 December Tizenegyediken" ("Pułkownik Othmar Muhr zmarł bohaterską śmiercią 11 grudnia 1914r"). W okresie międzywojennym szczątki bohaterskiego pułkownika przeniesione zostały do grobowca rodzinnego na Węgrzech. Na ścianach zewnętrznych kaplicy umieszczono tablice z informacją o cmentarzach wojennych na terenie Limanowej oraz nową tablicę z historią bitwy i cmentarza.

  • 1
  • 10
  • 12
  • 13
  • 18
  • 2
  • 21

Przed wejściem do kaplicy położony jest mały placyk wyłożony płytami betonowymi z okrągłym klombem, zamknięty półkolistą kwaterą i dwoma mniejszymi prostokątnymi po bokach. Od niego odchodzą trzy alejki do pozostałych kwater. W zachodniej części cmentarza usytuowany jest granitowy pomnik huzarów , o ściętych narożach, zwieńczony kulą. Na jego bokach umieszczone są na żelaznych bolcach marmurowe tablice inskrypcyjne z napisami: " W tym miejscu zginął pułkownik Othmar Muhr wraz ze swoimi walecznymi huzarami 9 pułku 11-12 XII 1914r." (po niemiecku), "W dniach polegli wraz z Panem Pułkownikiem huzarzy drogiej krwi, twardej pięści. Ku czci węgierskiej, niemej wierności" (po węgiersku).

  • 15
  • 16
  • 17
  • 19
  • 20
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35
  • 36
  • 37

Część południowa swym wyglądem nawiązuje kompozycyjnie do znajdującej się po przeciwnej stronie kaplicy. Prowadzą do niej dwie alejki (z kilkoma stopniami w połowie). Schodzimy na półkolisty taras (położony ok.1,80 m poniżej w stosunku do otaczającego go terenu) wyłożony betonowymi płytami, pośrodku którego znajduje się ośmioboczny słup kamienny zwieńczony kamiennym krzyżem maltańskim. Za nim umieszczonych jest 5 mogił zbiorowych, w betonowych obramowaniach. Pochowano tutaj prochy 250 żołnierzy Armii Czerwonej (poległych w styczniu 1945r.) ekshumowanych z tereny byłego powiatu Limanowskiego.

  • 11
  • 14
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9

Około 30 metrów na zachód od północnej części cmentarza ustyuowany jest obelisk w miejscu śmierci rotmistrza 9 pułku huzarów, Leonarda hr. Thun Hohenstein, ufundowany przez rodzinę poległego a zaprojektowany przez Ludwiga.

  • 38
  • 39
  • 41

POCHOWANO TUTAJ *

AUSTRIA (AT) - 161 żołnierzy z 34 pułku piechoty landwery, 10 pułku piechoty honwedu, 34 pułku strzelców, 11 pułku dragonów, 4,9,10,13 pułku huzarów, 45 pułku armat polowych landwery, 212,215,216 batalionu
zapasowego landszturmu.

NIEMCY (D) - 1 żołnierz z 219 pruskiego rezerwowego pułku piechoty.

ROSJA (RUS) - 247 żołnierzy z kaukaskiej dywizji kozackiej gen.Dragomirowa i 10 dyzwizji kawalerii gen. Kellera.

 

:: Legenda

◊ - Data urodzenia.
† - Data śmierci.

Narodowość :

- Polska (PL)

- Austria (AT)

- Rosja (RU)

- Niemcy (D)

N - Nieznana narodowość.

POCHOWANO TUTAJ * - Dane pochodzącą z inskrypcji nagrobnych, notatek własnych oraz innych źródeł.