Okręg cmentarny Brzesko to jeden z największych okręgów pod względem liczby cmentarzy, jest ich bowiem 50 o numeracji 209-216,254,255 i 259-298. Południowa część okręgu położona jest na terenie Pogórza Rożnowsko -o-Ciężkowickiego, a część południowa znajduje się na nadwiślańskiej równinie w widłach Wisły i Dunajca, przeciętej płaskimi dolinami rzek Uszwica i Kisielina. Krajobraz jest bardzo zróżnicowany, od dużych wzniesień i kompleksów leśnych do monotonnych niżowych lasów liściastych. Na większej część cmentarzy spoczywają żołnierze wielu narodowości i wszystkich trzech walczących armii, głównie bezimienni. Swoistym wyjątkiem wśród cmentarzy stanowi obiekt nr 277 w Okocimiu, na którym pochowano żołnierzy reprezentujących aż 161 pułków i samodzielnych jednostek armii sprzymierzonych oraz kilkunastu pułków rosyjskich. Komendantem Okręgu był Karol Schölich. Kierownikiem artystycznym i głównym projektantem większości cmentarzy był Robert Motka. Ze wszystkich cmentarzy 7 zostało zaprojektowanych przez sąsiedniego kieronika VII Okręgu - Johanna Watzala. Do budowy większości cmentarzy użytko betonu, z niewielkim wykorzystaniem kamienia naturalnego oraz w znikomym stopniu drewna. Ogrodzenia przeważnie wykonane są z żelaznych rur łączących betonowe słupki, niekiedy spotkać można ogrodzenia z betonowych bloczków lub żelażnych sztachet lub ogrodzenia łańcuchowe, które słuzyły również do zamykania wejścia na cmentarz. Centralne krzyże wykonane są z betonu i żelaza. Krzyże nagrobne, żelazne lub betonowe, czasem nagrobki w formie betonowych stelii. Spotkać możemy również zachowane na krzyżach centralnych czy pomnikach epitafia. Na kilku cmetnarzach pochowani są żołnierze polscy z września 1939 roku lub polegli w bratobójczych walkach po 1945 roku.

 

  • Położenie i spis cmentarzy

Położenie cmentarzy w VIII okręgu cmentarnym. Kliknij na punkt oznaczony symbolem na mapie by zobaczyć informacje o cmentarzu lub na nazwę w tabeli umieszczonej poniżej mapy.


 

 

Nr 209 Głów Nr 274 Przyborów
Nr 210 Łęka Siedlecka Nr 275 Brzesko
Nr 211 Siedlec Nr 276 Brzesko
Nr 212 Bobrowniki Małe Nr 277 Okocim
Nr 213 Rudka Nr 278 Jadowniki Podgórne
Nr 214 Gosławice Nr 279 Sterkowiec
Nr 215 Wierzchosławice Nr 280 Porąbka Uszewska
Nr 216 Mikołajowice Nr 281 Dębno
Nr 254 Miechowice Małe Nr 282 Wojnicz - Zamoście
Nr 255 Wietrzychowice Nr 283 Łętowice
Nr 259 Biskupice Radłowskie Nr 284 Zakrzów
Nr 260 Zabawa Nr 285 Wojnicz
Nr 261 Wał-Ruda Nr 286 Olszyny
Nr 262 Przybysławice Nr 287 Roztoka
Nr 263 Zaborów Nr 288 Charzewice
Nr 264 Szczurowa Nr 289 Charzewice
Nr 265 Rudy-Rysie Nr 290 Charzewice
Nr 266 Borzęcin Nr 291 Domosławice
Nr 267 Waryś Nr 292 Faściszowa
Nr 268 Radłów Nr 293 Zakliczyn 
Nr 269 Niwka Nr 294 Zakliczyn
Nr 270 Bielcza Nr 295 Paleśnica
Nr 271 Biadoliny Nr 296 Paleśnica
Nr 272 Przyborów Nr 297 Czchów
Nr 273 Szczepanów Nr 298 Tymowa

 

:: Cmentarz nr 265 Rudy-Rysie

Kriegerfriedhof Nr.265 Rudy-Rysie
Kreis VIII Brzesko
Begraben:
38 Krieger der Österreichisch-Ungarischen Armee.
45 Krieger der Russischen Armee
88 Einzelgrãber
Entwerfer des Friedhofs: Robert Motka
Ehre den Gefallenen.

Na terenie cmentarza parafialnego Rudy-Rysie położonego przy drodze Koszyce – Brzesko znajduje się kwatera wojskowa zaprojektowana przez Roberta Motkę. Obiekt został założony na planie prostokąta. Pierwotne ogrodzenie cmentarza zostało zniszczone podczas prac prowadzonych przy zakładaniu cmentarza parafialnego, zachowała się jedynie jego przednia część (słupy z bloczków betonowych połączonych ze sobą barierą z żelaznych rur). Resztę ogrodzenia oddzielająca kwaterę od cmentarza parafialnego zastąpiono żywopłotem. Wejście do kwatery prowadzi przez jednoskrzydłową żelazną furtkę z motywem równoramiennego krzyża pośrodku. Naprzeciwko wejścia na wysokim cokole z betonowych bloków zwężających się uskokami ku górze znajduje się drewniany krzyż.

Na licu umieszczona jest  prostokątna tablica inskrypcyjna na której widnieje napis „1914-1915” oraz inskrypcja w języku niemieckim :

„WOLLT IHR DIE HEIMIN

GEGANGNEN HELDEN EHREN

SCHENKT EUER HERZ DER

ERDE DIE SIE  DECKT”

 *

„JEŚLI CHCECIE UCZCIĆ BOHATERÓW, KTÓRZY ODESZLI, ODDAJCIE SWE SERCA ZIEMI, KTÓRA ICH OKRYWA "

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6

 

:: Cmentarz nr 259 Biskupice Radłowskie

Kriegerfriedhof Nr.259 Biskupice Radłowskie
Kreis VIII Brzesko
Begraben:
28 Krieger der Österreichisch-Ungarischen Armee.
54 Krieger der Deutschen Armee
6 Krieger der Russischen Armee
88 Einzelgrãber
Entwerfer des Friedhofs: Hans (Johann) Watzal.
Ehre den Gefallenen.

Cmentarz ten znajduje się wśród zabudowań wsi, przy drodze między Zabawą a Radłowem. Zaprojektowany przez Johanna Watzala obiekt założony została na planie wydłużonego prostokąta z ściętym narożnikiem. Ogrodzony jest betonowymi słupkami połączonymi ze sobą żelazną balustradą, wspartą na szeregowych elementach pionowym ponad wysoką podmurówką. Wejście na cmentarz  prowadzi przez szeroką żelazną jednoskrzydłową furtę. W zachodniej części cmentarza umieszczono kamienny pomnik centralny w formie obelisku, ustawiony na krepidomie i wysokim sokole.  Na cmentarzu znajduje się 88 mogił pojedynczych w których pochowano 28 żołnierzy armii austro-węgierskiej, 54 armii niemieckiej oraz 6 armii rosyjskiej poległych w okresie od listopada 1914  do marca 1915 roku.

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6

POCHOWANO TUTAJ *

AUSTRIA (AT) - 28 żołnierzy.

ROSJA (RU) - 6 żołnierzy.

NIEMCY (D) - 54 żołnierzy.

 

:: Cmentarz nr 264 Szczurowa

Kriegerfriedhof Nr.264 Szczurowa
Kreis VIII Brzesko
Begraben:
71 Krieger der Österreichisch-Ungarischen Armee.
33 Krieger der Russischen Armee
10 Massengrãber
17 Einzelgrãber
Entwerfer des Friedhofs: Robert Motka.
Ehre den Gefallenen.

Cmentarz projektu Roberta Motka zlokalizowany jest w obrębie cmentarza parafialnego w Szczurowej, przy ogrodzeniu od strony południowej. Dzieli on się na dwie kwatery oddalone od siebie o kilkadziesiąt metrów. Pomiędzy którymi, jak wynika z planu udostępnionego przez Narodowe Archiwum w Krakowie znajdował się mały budynek kostnicy. Pierwsza kwatera ma kształt kwadratu i ogrodzona jest dużymi betonowymi bloczkami połączonymi ze sobą niskim żywopłotem. Wejście zamknięte jest grubym żelaznym łańcuchem i znajduje się od strony północnej kwatery. Elementem centralnym jest niewielki betonowy pomnik w kształcie krzyża z tablicą inskrypcyjną na której oprócz daty 1914-1915 widnieje napis w języku niemieckim : "UNS KAM DER FRIEDE EILIGER ALS EUCH" - "POKÓJ PRZYSZEDŁ DO NAS, WCZEŚNIEJ NIŻ DO WAS". Druga kwatera jest większa i została założona na planie prostokąta, na takim samym pomniku centralnym oprócz daty 1914-15 umieszczono inskrypcję: "WIR ZOGEN ZUM STREIT UND FANDEN FRIEDEN" - "WYRUSZYLIŚMY NA WOJNĘ, A ZNALEŹLIŚMY SPOKÓJ". Kwatera ta różni się od pierwszej tym, że po boku centralnego pomnika są dwie dodatkowe mogiły a pośrodku tylnej części kwatery znajduje się wyróżniający spośród innych nagrobek rosyjskiego oficera - kapitana Alejnikowa. Na cmentarzu w obu kwaterach, 10 grobach zbiorowych i 17 pojedynczych, pochowano 71 żołnierzy austro-węgierskich i 33 rosyjskich, poległych w okresie litopada 1914 r. do maja 1915 r.

  • 1
  • 10
  • 11
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9

POCHOWANO TUTAJ *

AUSTRIA (AT) - 71 żołnierzy.

ROSJA (RU) - 33 żołnierzy.

 

:: Cmentarz nr 271 Biadoliny

Kriegerfriedhof Nr.271 Biadoliny
Kreis VIII Brzesko
Begraben:
3 Massengrãber
58 Einzelgrãber
Entwerfer des Friedhofs: Robert Motka.
Ehre den Gefallenen.

Cmentarz położony jest na skraju lasu, nieopodal stacji kolejowej - Biadoliny. Zaprojektowany został przez Roberta Motkę i ma kształt prostokąta. Tylne ogrodzenie to wysoki kamienny mur, pośrodku którego znajduje się ściana pomnikowa z inskrypcją :

„ ALS UNS DIE NACHT IN FINSTERNIS ERSTICKTE

GAB UNS EIN GOTT DEN GOLDNEN STERN ZU SEHEN

DER SIEG VERKUNDEND AUFSTIEG ÜBER DIR

GELIEBTE HEIMAT !”

*

„GDY NAS NOC NA KOŃCU ŚWIATA OTOCZYŁA,

BÓG DAŁ NAM ZŁOTĄ GWIAZDĘ,

KTÓRA ZWYCIĘSTWO ZWIASTUJĄC,

WSTAJE NAD TOBĄ, KOCHANA OJCZYZNO”.

Resztę ogrodzenia stanowią betonowe słupki połączone ze sobą barierami ze zdwojonych żelaznych rur. Na cmentarz prowadzą dwa wejścia znajdujące się naprzeciwko pomnika centralnego zamknięte jednoskrzydłowymi furtkami z pionowych prętów, rozdzielone wysokim kamiennym betonowym krzyżem. W 3 mogiłach zbiorowych i 58 pojedynczych pochowano 65 żołnierzy, poległych w okresie od listopada 1914 r. do marca 1915 r.

  • 1
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9

POCHOWANO TUTAJ *

AUSTRIA (AT) - ROSJA (RU) -  - 65 żołnierzy. Znanych z nazwiska jest 46. 32 żołnierzy armii austriackiej, 4 armii rosyjskiej oraz 10 armii niemieckiej. 

† Imienna lista żołnierzy pochowanych na cmentarzu nr: 271 Biadoliny.

 

:: Cmentarz nr 291 Domosławice

Kriegerfriedhof Nr.291 Domosławice
Kreis VIII Brzesko
Begraben:
49 Krieger der Österreichisch-Ungarischen Armee.
4 Krieger der Russischen Armee
53 Einzelgrãber
Entwerfer des Friedhofs: Robert Motka.
Ehre den Gefallenen.

Obiekt znajduje się na terenie cmentarza parafialnego w Domosławicach, ogrodzony jest masywnymi kamiennymi słupkami połączonymi ze sobą barierkami ze zdwojonych żelaznych rur. Pośrodku cmentarza znajduje się pomnik centralny który ma formę masywnego postumentu na licu którego umieszczona jest marmurowa tablica inskrypcyjna z datą 1914-1915 oraz napisem :

„VON GOTT ZUR ERD VOM HERD ZUM SCHWERT DURCH SIEG UND TOD ZURÜCK ZU GOTT.”

*

"OD BOGA NA ZIEMIĘ, Z DOMÓW POD BROŃ, PRZEZ ZWYCIĘSTWO I ŚMIERĆ DO BOGA ZNÓW.”

Na cmentarz prowadzą dwa wejścia rozdzielone betonowym krzyżem, zamykane jednoskrzydłowymi furtkami. Pochowano na nim w 53 grobach pojedynczych 49 żołnierzy austro-węgierskich oraz 4 rosyjskich poległych w okresie od listopada 1914r. do lutego 1915r. Cmentarz jest zadbany i dobrze zachowany.

  • 1
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9

POCHOWANO TUTAJ *

AUSTRIA (AT) - 49 żołnierzy (z jednostek wojskowych: KuKIR 5, 15, 30, 55, 60, 65, 81, 88, 95, FJB 30, FHR 11, SFHD 15, SchR 36, LIR 33, KSchR II, III, oraz SchR 3, FJB 20, KuKIR 32, 33, 36, KuKIR 38, 83, 84).

ROSJA (RU) - 4 żołnierzy.

† Imienna lista żołnierzy pochowanych na cmentarzu nr: 291 Domosławice.

 

:: Cmentarz nr 293 Zakliczyn

Kriegerfriedhof Nr.293 Zakliczyn
Kreis VIII Brzesko
Begraben:
11 Krieger der Österreichisch-Ungarischen Armee.
1 Krieger der Russischen Armee
12 Einzelgrãber
Entwerfer des Friedhofs: Robert Motka.
Ehre den Gefallenen.

Cmentarz został zaprojektowany przez Roberta Motka i położony jest po prawej stronie, w odległości 100 metrów od drogi prowadzącej w kierunku Gromnika. Ma kształt prostokąta, otoczony kamiennymi słupkami połączonymi ze sobą metalowym łańcuchem, stanowi jedyny cmentarz żydowski, który w dodatku przetrwał w nienaruszonej formie do dnia dzisiejszego. Na betonowej ścianie pomnikowej umieszczonej z tyłu cmentarza znajduje się tablica z datą 1914 - 1915 oraz z inskrypcją:

"UNS TOTEN IST NUR DEREN SCHRITT WILKOMMEN, DIE WÜRDIG SIND DER FRÜCHTE UNSERER SIEGE"

*

"MY ZMARLI, JEDYNIE KROKI TYCH WITAMY, KTÓRZY GODNI SĄ OWOCÓW NASZYCH ZWYCIĘSTW."

 Wykoszona trawa oraz brak jakichkolwiek śmieci, pozwala na zwiedzenie tego unikalnego ze względu na swój charakter cmentarza.

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

POCHOWANO TUTAJ *

AUSTRIA (AT) - 11 żołnierzy (z jednostek wojskowych: KuKIR 30,66 TKJR 1, FJB 24,SB 3).

ROSJA (RU) - 1 żołnierzy.

† Imienna lista żołnierzy pochowanych na cmentarzu nr: 293 Zakliczyn.

 

:: Legenda

◊ - Data urodzenia.
† - Data śmierci.

Narodowość :

- Polska (PL)

- Austria (AT)

- Rosja (RU)

- Niemcy (D)

N - Nieznana narodowość.

POCHOWANO TUTAJ * - Dane pochodzącą z inskrypcji nagrobnych, notatek własnych oraz innych źródeł.