Cmentarz nr 388 Kraków

Cmentarz nr 388 Kraków - Rakowice

Wykaz osób pochowanych : Kliknij

Cmentarz złożony z kilku kwater wojennych w obrębie cmentarza komunalnego przy ul. Rakowickiej i 29 Listopada oraz na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie.

ZESPÓŁ KWATER NR 388/1

Obejmuje kwatery nr: 50, 50a, 50b, 51 oraz pas kwater nr V, XI, XV, XIX i XXII przylegających do muru ogrodzenia cmentarza komunalnego od strony ulicy Żelaznej. Od cywilnej części Cmentarza Rakowickiego kwaterę wojenną oddzielają otynkowane słupy z betonową nakrywą i cisowy żywopłot, od strony wschodniej – krótkie odcinki muru z betonową nakrywą z prześwitem na szerokość alejki. Wejście na obszar kwater znajdują się na przedłużeniu alejek cywilnej części cmentarza. Głównym elementem urządzenia pasa kwater przy południowym ogrodzeniu jest posadowiony na tarasie kamienny pomnik-mauzoleum. Ma on formę ściany pomnikowej z kamiennych ciosów, zwieńczonej gzymsem z ozdobnym fryzem, nawiązującej kształtem do egipskiego pylonu. Na taras prowadzą kamienne schody. W ścianę pomnikową wmurowana jest kamienna tablica z inskrypcją : „PAMIĘCI POLEGŁYCH. W WOJNIE ŚWIATOWEJ. 1914-1918.” W przyziemiu tylnej elewacji wejście do krypty, zaprojektowane na miejsce pochówku wyższych oficerów armii austo-węgierskiej zamknięte żelaznymi kratami. W pasie 50a wśród grobów Legionistów Polskich w podniesiony mur ogrodzenia znajdują się dwa wysokie betonowe słupy zwieńczone kamiennymi rzeźbami odpoczywających orłów z rozpostartymi skrzydłami. Przed nimi pomnik w formie dużego kamiennego kubika o gładkiej fakturze, na dwustopniowej podstawie, zwieńczony małą kamienną rzeźbą przedstawiającą grupę legionistów. Na frontowej ścianie górnego segmentu znajduje się tablica z ciemnego marmuru z napisem : „Z TRUDU NASZEGO. POLSKA.POWSTAŁA BY ŻYĆ”. Na ścianach bocznych dolnego segmentu zamontowane tablice z inskrypcjami: „WALCZYLIŚMY OFIARNIE ODDAJĄC ŻYCIE OJCZYŹNIE”. „SŁUŻYLIŚMY WIERNIE BOGU I OJCZYŹNIE 1914-1918”. Na frontowej ścianie dolnego segmentu znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca orła oraz napis: „ŻOŁNIERZOM LEGJONÓW POLSKICH 1914-1918”. Całość dopełniają kamienne kule. Część pasów mogił ujęta jest w kamienne obramowania. Kompozycję uzupełniają kamienne ławy na zakończeniu dwóch alejek prowadzących od strony cywilnej części cmentarza. W XXII kwaterze centralnym akcentem jest tzw. „Pomnik chwały” w formie słupa z umieszczoną w górnej części płaskorzeźbą przestawiającą antyczny hełm i miecz. Na licu pomnika wyryty krzyż łaciński i inskrypcja „PAMIĘCI TYCH, KTÓRZY OFIARNIE ZŁOŻYLI ŻYCIE W OBRONIE OJCZYZNY W WALKACH 1914-1920”. Poniżej znajduje się tablica z napisem : „PAMIĘCI JAKÓBA – WŁOSTOWIEC GĄSIECKIEGO. GENERAŁA DYWIZJI. KAWALERU ORDERU V.M.KRZYŻA. ZŁOTEGO KRZYŻA ZASŁ. I INNYCH. DŁUGOLETNIEGO ZASŁUŻONEGO PREZESA WOJEWÓDZKIEGO TOWARZYSTWA OPIEKI NAD GROBAMI BOHATERÓW ZMARŁEGO DNIA 2 V 1933”. W obrębie XII kwatery znajdował się nagrobek z ciemnego kamienia z odwzorowaniem flagi tureckiej i napisem w języku polskim : „PAMIĘCI ŻOŁNIERZY TURECKICH POLEGŁYCH NA FRONCIE GALICYJSKIM W LATACH 1916-1917”. W 2022 r., został zastąpiony obeliskiem z czarnego granitu na postumencie. W kwaterze XXII na uwagę zasługuję nagrobek ochotnika jednorocznego Alfreda Wintera w formie wysokiej steli z motywem rzeźbiarskim wieńca i wojskowej czapki z wmurowaną tablicą z ciemnego marmuru

W kwaterze XXII wśród cywilnych grobów, poza obszarem otoczonym cisowym żywopłotem, usytuowane są nagrobki:

Porucznika Petera von Petrovits w formie obramowania z kamiennym obeliskiem u wezgłowia.
Vaclava Petra w formie kamiennej zakończonej dwuspadowo steli z płaskorzeźbą świętego Wacława na koniu oraz inskrypcją w języku czeskim.
Szeregowca Józefa Kunstmanna w formie kamiennego postumentu z tablicą.

Zdecydowana większość pochowków w południowej części kwater pochodzi z lat 1914-1916. Wśród pochowanych w tej części cmentarza znajdują się żołnierze Legionów Polskich, armii austro-węgierskiej, rosyjskiej, niemieckiej. Po zakończeniu I wojny światowej grzebano tutaj oficerów Wojska Polskiego oraz rosyjskiego korpusu gen. Nikołaja Bredowa internowanych w marcu 1920 r. W okresie od sierpnia 1914 do końca 1918 r. w południowym zespole kwater spoczęło ok. 3800 żołnierzy.

ZESPÓŁ KWATER NR 388/2

Składa się z dwóch niepołączonych ze sobą zespołów kwater. Jedna z nich znajdujące się wzdłuż muru ogrodzeniowego od strony 29 listopada oraz dawnej granicy cmentarza od strony północnej: pasy nr 34, 32, 70, 71, 72 i 75, rzędy zachodnie kwater XXVII i XXVIIIc, wschodnią cześć kwatery XXVII. Zespół kwater nie posiada trwałego ogrodzenia. Jedynie rzędy zachodnie oraz wschodnia cześć kwatery XXVII oddzielone są od pochówków cywilnych cisowym żywopłotem. Pasy zbiorowych mogił objęte są betonową lub kamienną obramówką. Kwatera nie posiada historycznego akcentu centralnego. Miejsce przeznaczone pod pomnik znajdowało się między pasami 33a i 33b. Głównym pomnikiem kwatery jest usytuowany w 73 pasie pomnik upamiętniający pochowanych na Cmentarzu Rakowickim jeńców ukraińskich i internowanych z obozu w Krakowie-Dąbiu. Ma on formę kurhanu zwieńczonego obeliskiem z motywem stylizowanego krzyża i herbem Ukrainy na każdej ze ścian. Wskutek szybkiego wyczerpywania się dostępnych miejsc grzebalnych w kwaterze XXIII i ciągu kwater wzdłuż południowo-zachodniego ogrodzenia cmentarza od strony ul. Żelaznej od 1916 władze wojskowe zmarłych wojskowych zaczęto chować w pasach i kwaterach w rejonie budynku Rogatki Warszawskiej. Do końca I wojny światowej wykorzystywane były pasy 33a, 33b, 34, 35, 35a (obecnie pas 73 z pomnikiem ukraińskim), wschodnia część kwatery XXVII. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pod pochówki wojskowych wykorzystywano głównie pas 34 i część wschodnią kwatery XXVII, część kwatery XXVI. Od 1919 r. wojskowych zaczęto grzebać zaczęto w zachodnich części kwater XXVII i XXVIII (obecnie zachodnie rzędy kwatery XXVII i XXVIIIc, pasy 70, 71 i 72). Od II połowy września 1920 r. pochówki datują się pierwsze pochówki na założonym wówczas cmentarzu wojskowym, który obecnie stanowi część Cmentarza Rakowickiego. W latach 1916-1920 w tej części cmentarza łącznie z pasami oficerskimi 33a, 33b oraz częścią kwatery XXVI pochowano ok. 3600 osób, w tym żołnierzy armii austro-węgierskiej, jeńców z armii rosyjskiej, włoskiej, serbskiej, rumuńskiej, żołnierzy Wojska Polskiego, jeńców i internowanych ukraińskich, jeńców z Armii Czerwonej, internowanych żołnierzy z rosyjskiego korpusu gen. Nikołaja Bredowa, internowanych czeskich. W 1929 szczątki ok. 100 jeńców włoskich ekshumowano i przewieziono na cmentarz wojenny na warszawskich Bielanach.

Plany, szkice, rysunki

ZESPÓŁ KWATER NR 388/3

Obejmuje kwatery nr 1 do 4 cmentarza wojskowego przy ul. Prandoty. Pierwotny układ kwater i grobów trudno czytelny. Na osi alejki dzielącej kwatery nr 1 i 2 – pomnik czynu zbrojnego zbudowany w okresie międzywojennym. Pochowano tu w grobach zbiorowych i pojedynczych żołnierzy armii austro-węgierskiej i rosyjskiej z lat 1914-1918 (ekshumowanych z tymczasowych miejsc pochówków w okolicach Krakowa), żołnierzy polskich z garnizonu krakowskiego z lat 1918-1919, lotników alianckich z okresu wojny światowej zmarłych w obozach jenieckich oraz osoby cywilne.