Donżon z wieńcem bastionów

Fort Ostróg | Fort "Wysoka Skała" | Donżon z wieńcem bastionów

"W centralnej części twierdzy na szczycie Góry Warownej znajduje się jej trzon złożony z murowanego, w pełni skaza matowanego Donżonu zbudowanego z czterech, cylindrycznych wież (Dolnej, Miejskiej, Nowowiejskiej, Górnej) połączonych krótkimi kurtynami. Kurtyna wschodnia ma formę kleszcza z przelotem bramnym. Wewnątrz Donżonu znajduje się pięcioboczny dziedziniec otoczony ceglanymi, dwukondygnacyjnymi elewacjami. Trzykondygnacyjne kolebkowo sklepione kazamaty pokrywa ziemny nasyp z wyprofilowanymi przedpiersiami. Donżon oddzielony jest od otaczających go, detaszowanych bastionów suchą fosą. Pierścień bastionów składa się z nieregularnego Bastionu Dolnego wychodzącego od wschodu na esplanadę Fortu Wysoka Skała, spłaszczonego Bastionu Miejskiego z wysuniętym na południe asymetrycznym, wydłużonym rawelinem. Od zachodu do Bastionu Miejskiego przylega Kawaler o rozwartym kleszczowym czole. Od południowego zachodu przechodzi on w Bastion Nowowiejski i Bastion Górny. W części północnej otacza Donżon Bastion Nożycowy (Kleszczowy) o formie podwójnego kleszcza. Wszystkie bastiony posiadają kazamaty i połączone są pasmem podwalni fosy zewnętrznej i płaszcz przechodzący w naturalny stok góry. Nad zespołem dominuje regularna bryła 4 cylindrycznych wież. Elewacje zewnętrzne wykonane z łamanego kamienia wykończone są w narożnikach i obramieniach otworów ciosami z czerwonego piaskowca. Wieńczy je rolkowy kamienny gzyms. Ozdobne, zewnętrzne elewacje bram posiadają ceglane bonie. Elewacje wewnętrzne, ceglane zachowane są częściowo (rekonstrukcja z lat 1934-35). Zachowane są liczne kolebkowo sklepione wnętrza, dwie studnie forteczne oraz 4 komplety XVIII wiecznych bram, oraz rekonstruowane (1934-35) kraty okienne i drewniane skrzydła drzwi."

M. Małachowicz Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa nr 7485

ŻELAZNY KRZYŻ NA DZIEDZIŃCU DONŻONU

"Ten żeliwny krzyż upamiętnia prawdziwą historię która wydarzyła się jesienią 1869 roku. Twierdza ze względu na przestarzałą budowę i małe znaczenie strategiczne została zamknięta. Władze pruskie postanowiły wykorzystać ten olbrzymi kompleks forteczny jako poligon artyleryjski. Zgodnie z tą decyzją w 1869 roku miały się odbyć próby ogniowe z najcięższym ówczesnym moździerzem pruskim, którego kaliber wynosił 210 mm. Na stanowisko ogniowe przewidziano wzniesienie Kortunal. Szczególnie dobrym celem z tego miejsca był oddalony o około 3 km Fort Rogowy. Próby artyleryjskie z moździerzem przebiegały bez żadnych zakłóceń przez kilka tygodni aż do feralnego dnia. Tragedia wydarzyła się 26 listopada 1869 roku. Podczas ładowania ostatniego granatu do moździerza, wykonujący tą czynność kanonier Hubner uczynił to ze zbytnią rutyną i przez przypadek uderzył w zapalnik granatu. Granat eksplodował przed zatrzaśnięciem zamka, a jego odłamki śmiertelnie raniły stojące w pobliżu osoby. Pogrzeb kanonierów odbył się w poniedziałek 29 listopada 1869 roku. Kanonierzy: August Gotthelf, Herman Hubner i August Rochau spoczęli pod jednym krzyżem na cmentarzu ewangelickim, eksponowanym obecnie na terenie Fortu Donjon. Kanonier Johann Jacob Groth został pochowany na miejscowym cmentarzu katolickim. "

Informacja z tablicy umieszczonej przy krzyżu.

Twierdza w 2007 r

Twierdza w 2018 r

Plany, szkice, rysunki

Źródło :

• https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-250350 dostęp [23.01.2026]