Wieża kierowania ogniem baterii "Schleswig-Holstein"

„Usytuowana w lesie, w odległości ok. 500 m na zachód od stanowisk ogniowych, po przeciwnej stronie szosy helskiej. Mieściło się w niej centralne stanowisko dowodzenia wszystkich trzech stanowisk ogniowych baterii. Zaopatrzona była we wszystkie nowoczesne urządzenia i systemy potrzebne do kierowania ogniem oraz niezbędne do bezpiecznego zakwaterowania załogi. Takie wyposażenie zapewniało jej pełną autonomiczność. Jest to wolnostojąca budowla naziemna o monolitycznej konstrukcji żelbetonowej. Posadowiona na szerokiej, nadwymiarowej płycie fundamentowej, pod którą prawdopodobnie wykonano dodatkowy fundament skrzyniowy. Miało to zapewnić stabilność wieży na niespoistym, piaszczystym grunci i precyzyjne wypoziomowanie urządzeń pomiarowych. Takie rozwiązanie zwiększało stabilność obiektu w przypadku upadku pocisków bezpośrednio przy fundamencie wieży. Wieża posiadała 9 kondygnacji i wysokość 25 metrów; swym kształtem przypomina latarnię morską.

Poszczególne kondygnację pełniły następujące funkcję:

I – poziom techniczny – mieścił maszynownię z dwoma agregatami prądotwórczymi, pomieszczenie urządzeń wentylacyjnych i przeciwgazowych, studnię ze zbiornikami wody, warsztat podręczny, kotłownię centralnego ogrzewania, izbę opatrunkową oraz pomieszczenie załogi.

II – poziom dowodzenia – mieścił duże pomieszczenie kierowania ogniem z usytuowanym centralne plastycznym, obrazującym sytuacje taktyczną w zasięgu baterii oraz przylegające do niego pomieszczenie dowódcy (z wnęka na dokumenty), pomieszczenia oficera dyżurnego, centralę telefoniczną i artyleryjską oraz przypuszczalnie radiostację do łączności z samolotami obserwacyjnymi.

III – poziom socjalny – mieścił 2 pokoje wypoczynkowe oficerów i sanitariaty załogi (wc, umywalnie i prysznice). Zachowały się fragmenty posadzki z terrakoty i wyloty rur kanalizacyjnych. Oddzielne wc i umywalnia dla oficerów, znajdowały się na półpiętrze.

IV, V, VI – poziomy koszarowe – na każdej kondygnacji po jednym pomieszczeniu koszarowym dla załogi z pryczami dla 30 szeregowych i podoficerów.

VII – pomieszczenia pogotowia i wartownia – pomieszczenie dla dwóch zespołów (razem 10 prycz).

VIII – pomieszczenie dyżurne obserwatorów i dalmierzystów.

IX – pomieszczenie kierowania ogniem z kopułą pancerną, dalocelownikiem i aparaturą.

X – na stropie kopuły pancernej umieszczona była wieża z dalmierzem o bazie 10,5 m, osłonięta lekkim pancerzem przed odłamkami i pociskami karabinowymi. Do wnętrza dalmierza załoga wchodziła przez otwór w osi wieży. Przy wysokości bezwzględnej 35 m, przy dobrej widoczności, dalmierz zapewniał obserwację celów na odległość 50 km.

Przekrój i widok elewacji bocznej wieży wraz z próbą rekonstrukcji systemu maskowania i elementów maskowania. Oprac: Marcin Dudek 2001

Wieża była budowlą w pełni hermetyczną. W razie potrzeby istniejące otwory okienne zasłaniane były stalowymi okiennicami; dopływ powietrza zapewniał system wentylacyjny z filtrami przeciwchemicznymi. Posiadał instalację centralnego ogrzewania (wodnego), wodociągową i kanalizacyjną, wentylacyjną naturalną i wymuszoną, elektryczną zasilaną z własnych agregatów prądotwórczych, radiową i telefoniczną. Pomieszczenia wyposażono w metalowe śluzy z ruchomą klapą. Umożliwiającą w czasie walki wyrównywanie ciśnienia i usuwanie gazów po wystrzałach (zachowane).

Oprac: "Zabytki" Biuro Informacji Konserwatorskiej i Studio Renowacji Zabytków" opracował: arch Jolanta Potylicka, wrzesień 2006