VI Okręg cmentarny - Tarnów
Okręg Tarnów pod względem liczby cmentarzy należy do największych na całym obszarze działalności Oddziałów Grobów Wojennych. Skupia cmentarze powstałe na pobojowiskach głównej linii frontu, z którego wyszła majowa ofensywa wojsk sprzymierzonych w 1915 r. Warto wspomnieć że pod Łowiczówkiem I Brygada Legionów stoczyła w dniach 23-25 grudnia 1914 roku swój największy krwawy bój. Okręg tarnowski sąsiaduje od południa z Okręgiem IV – Łużańskim i częściowo z Okręgiem X – nowosądecko-limanowskim, od zachodu z Okręgiem VIII – brzeskim, od północy z Okręgiem V – pilzneńskim. Południowa i środkowa część Okręgu leży w obrębie Pogórza Rożnowsko-Ciężkowickiego a tylko niewielka część na północ od linii Brzesko – Tarnów – Pilzno. Zachodnią granicę VI Okręgu stanowi dolina Dunajca, natomiast jego oś stanowi przebiegająca z południa na północ kręta dolina rzeki Białej. Równoleżnikowo, przez południową część Okręgu VI przebiega pasmo najwyższych wzniesień Pogórza w tym rejonie, od Lubczy i Janowic na zachodzie po Swoszową na wschodzie, gdzie łączy się z pasmem Liwoczy. Kulminację stanowią góry: Wał 523 m n.p.m w rejonie Lichwina i Brzanka 538 m n.p.m. między Jodłówką Tuchowską a Ryglicami. Tu też znajdują się duże kompleksy leśne z typowym dla Podgórza siedliskiem lasów liściastych. Duże zespoły leśne znajdują się również w północno-wschodniej części Okręgu, w rejonie Wałki – Podgórska Wola. Piękny krajobraz, typowy dla pogórzy karpackich miał nie wątpliwie wpływ inspirujący na projektantów cmentarzy. Większość cmentarzy położona jest na szczytach wzniesień lub eksponowanych na zboczach wysoko nad dolinami.
Tarnów podczas I wojny światowej stanowił ważny węzeł komunikacyjny dlatego został wybrany na siedzibę zbiorczych i rozrządowych magazynów materiałowych Sekcji III Oddziału Grobów Wojennych. Mieściły się tu też liczne warsztaty i pracownie pomocnicze dla sąsiednich Okręgów. Od 22 września 1915 r. komendantem VI Okręgu był Siegfried Haller. Kierownikiem artystycznym i głównym projektantem większości cmentarzy był Heinrich Scholz. W projektowaniu cmentarzy brali udział również Siegfried Haller oraz Gustav Rossmann (twórca pięknej renesansowej kaplicy na cmentarzu w Lubczy tzw.”Durchgangskapelle”). Szkice i akwarele pozostawili Gustav Rossmann i Leo Perlberger. VI Okręg obejmuje 62 cmentarze o łącznej powierzchni 51 453 m2 o numeracji od 145 do 206. Największy z nich znajduje się w miejscowości Lichwin – nr.185. Głównym budulcem cmentarzy, jak w sąsiednich okręgach był beton i kamień, z którego wzniesiono większość pomników i krzyży centralnych, bram i słupów ogrodzeń. Drewniane ogrodzenia z biegiem lat uległy już zniszczeniu, zastąpione z czasem prowizorycznym płotem z siatki lub drutu. Nagrobki na cmentarzach w przeważającej większości to betonowe stele z żeliwnymi tablicami, krzyże żeliwne lub żelazne kute.
Cechą charakterystyczną cmentarzy w tym okręgu jest występująca tylko tu rzeźba stylizowanej głowy wojownika w antycznym hełmie, umieszczona na pomniku lub na słupach bramy wejściowej. Taki pomnik posłużył jako temat winiety Franza Poledne do albumu Rudolfa Brocha Die Westgalizischen Heldengraber…
Cmentarze
Nr 145 Gromnik • Nr 146 Gromnik • Nr 147 Golanka • Nr 148 Chojnik • Nr 149 Chojnik - Zadziele • Nr 150 Chojnik • Nr 151 Lubaczowa • Nr 152 Siedliska • Nr 154 Chojnik - Zadziele • Nr 155 Lichwin - Stadniczówka • Nr 156 Siedliska • Nr 157 Dąbrówka Tuchowska • Nr 158 Tuchów • Nr 159 Lichwin-Łazy • Nr 160 Tuchów • Nr 161 Tuchów • Nr 162 Tuchów • Nr 163 Tuchów • Nr 164 Tuchów • Nr 166 Bistuszowa • Nr 167 Ryglice • Nr 168 Kowalowa • Nr 169 Łowczów • Nr 170 Łowczów • Nr 170 Łowczów • Nr 171 Łowczówek • Nr 172 Łowczówek • Nr 173 Pleśna • Nr 174 Piotrkowice • Nr 175 Poręba Radlna • Nr 176 Piotrkowice • Nr 177 Łowczówek (Woźniczna) • Nr 178 Woźniczna • Nr 179 Pleśna - Woźniczna • Nr 180 Tarnowiec • Nr 181 Siemiechów • Nr 182 Siemiechów • Nr 183 Siemiechów • Nr 184 Brzozowa • Nr 185 Lichwin - Gródek • Nr 186 Lichwin - Zagórze • Nr 187 Lichwin - Zagórze • Nr 188 Rychwałd • Nr 189 Lubinka • Nr 190 Janowice • Nr 191 Lubcza • Nr 192 Lubcza • Nr 193 Dąbrówka Szczepanowska • Nr 194 Szczepanowice • Nr 195 Szczepanowice • Nr 196 Rzuchowa • Nr 197 Szczepanowice • Nr 198 Błonie • Nr 199 Zbylitowska Góra • Nr 200 Tarnów - Chyszów • Nr 201 Tarnów • Nr 202 Tarnów • Nr 203 Tarnów - Krzyż- nieistniejący • Nr 204 Wola Rzędzińska • Nr 205 Wałki • Nr 206 Podgórska Wola
Źródła :
- "Cmentarze I Wojny Światowej" - Oktawian Duda. Warszawa 1995 [str.227]
- Archiwum Narodowe w Krakowie