Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Pierwsza parowozownia w Jaworzynie Śląskiej powstała w szczerym polu w związku z budową stacji na otwartej w 1843 roku linii kolejowej Wrocław Świebodzicki – Jaworzyna Śląska – Świebodzice. Początkowo Jaworzyna Śląska było osadą dworcową, dopiero w 1864 roku została wyodrębniona z sąsiedniej wsi, a wkrótce po wybudowaniu linii do Świdnicy i Legnicy zostala rozbudowana niezbędna infrastruktura. Wzniesiono duży, zachowany do czasów współczesnych wielofunkcyjny dworzec, na którym mimo dewastacji warto zwrócić uwagę, oraz mieszczącą 12 stanowisk prostokątną parowozownię wraz z warsztatami. Na przełomie lat 80 i 90 XX w., w bliskim sąsiedztwie wybudowano wachlarzową parowozownię, która służyła jeszcze w okresie międzywojennym, w którym obecnie znajduję się magazyn. Obiekt miał 11 stanowisk, ręczną 16-metrową obrotnicę i charakterystyczną wieżę ciśnień w formie grzybka. Na początku XX wieku w oddaleniu od dworca, pomiędzy torami wjazdowymi do Wrocławia wybudowano nową halę parowozowni mieszczącą 19 stanowisk i pełne zaplecze techniczne. Wniesiono również nowy dworzec. Po II wojnie światowej halę wydłużono o 2 m w kierunku obrotnicy o prowizoryczną przybudówkę. W latach 60 XX w., linia została zelektryfikowana, spowodowało to znaczny spadek liczby przewozów w latach 90 XX wieku który doprowadził do likwidacji lokomotywowni, w miejsce której PKP utworzyły – dzięki miłośnikom kolei – Skansen Lokomotyw Parowych przekazany ostatecznie miastu Jaworzyna Śląska. Od 2004 roku siedzibą Muzem Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku stała się wspaniała XX – wieczna hala wachlarzowa (obecnie 18 – stanowisk) W muzeum znajdziemy ok. 100 sztuk zabytkowego taboru normalnotorowego z okresu od 1890 roku do lat 70 XX. Są to: Parowozy, około 45 egz. produkcji polskiej, niemieckiej, austriackiej, angielskiej i amerykańskiej: - Pt31 z 1936 r. – polski parowoz pośpieszny, jeden z dwóch zachowanych w Polsce, - Tkh z 1890 r. – najstarszy parowóz w muzeum, - Seria Ty – niemieckie parowozy wojenne tzw. Kriegslok, jeżdżące na froncie wschodnim, - parowóz Ty2-223 – parowóz mazutowy, w którym węgla spalano mazut, - parowóz serii TKh2-12 firmy UNION GIESSEREI, - Tr201 i Tr202 – amerykańskie i angielskie parowozy otrzymane w ramach pomocy wojennej UNRRA. - TKt48-18 – po naprawie głównej od 2006 roku stacjonuje we Wrocławiu i w wybrane dni prowadzi normalne pociągi na trasie Wrocław – Jelcz – Laskowice oraz pociągi turystyczne. Wagony, około 50 egz., w tym pocztowe, bagażowe, osobowe, wagon ogrzewczy z kotłem parowozowym w środku (jedyny w Polsce), węglarki. Inne, dwa żurawie kolejowe z początku XX wieku, pług odśnieżny systemu Klima, makieta kolejowa w skali H0, urządzenia i narzędzia (w tym łączności i sterowania ruchem kolejowym), elementy do budowy torów kolejowych, zbiory ikonograficzne i biblioteczne dotyczące kolei na Śląsku, dokumenty, pamiątki. Warto również obejrzeć znajdujące się na terenie muzeum urządzenia do obsługi parowozów (kanał oczystkowy, zasieki węgla, dźwigi węglowe, obrotnicę). Inną ciekawostką którą możemy zobaczyć są niekolejowe zabytki techniki, kolekcja 25 szt. motocykli Harley-Dawidson i zabytkowy już komputer Odra oraz maszynę parową, warsztat drukarski, dźwig i liczne zbiory biblioteczne.
