Fort nr 50 ½ O "Barycz"

Do obrony południowo-wschodniego odcinka twierdzy wybudowano w latach 1897-99 dwa forty pancerne: Fort 50 ½ O "Kosocice-Wschód", zwany "Barycz", oraz leżący w odległości około 200 metrów Fort 50 ½ W "Kosocice-Zachód". Projektantem Fortu "Barycz" był Emil Gołogórski, który najprawdopodobniej zaprojektował cały zespół. Oba forty tworzyły silny punkt obrony w tej części pierścienia obronnego twierdzy, broniły traktu lwowskiego oraz linii kolejowej do Przemyśla. O tym, że forty zlokalizowano we właściwym miejscu świadczy przebieg działań wojennych. Celem rosyjskiego natarcia w dniu 5 grudnia 1914 r. było bowiem przełamanie południowo-wschodniego narożnika Krakowa, jaki tworzyły forty "Kosocice" oraz "Rajsko". Obydwa forty przyjęły na siebie ciężar głównego uderzenia artylerii rosyjskiej i obydwa wyszły z niej bez większych strat. Fort "Kosocie-Wschód", leżący przy ul.Hallera, stanowi uproszczoną wersję standardowego fortu pancernego obrony bliskiej (Nahkampfwerk). Zwrócony czołem ku wschodowi, ma nieregularny trapezowy narys. Otoczony jest suchą fosą, z omurowanym przeciwstokiem, bronionym przez cztery 6 cm armaty szybkostrzelne wz.1898, umieszczone za pancerzami w kazamatach dwóch kojców rezerwowych, zlokalizowanych w narożach fosy (północna-podwójna, południowa-pojedyncza). Łącząca je galeria w przeciwstoku, obudowana cegła i kamieniem, zachowała się w bardzo dobrym stanie (płyty pancerne, lawety karabinów w strzelnicach), niestety podziemne przejście pod fosą zalane jest wodą. Blok koszar z kaponierą szyjową na swym stropie posiada cztery wieże pancerne z 8 cm armatami wz.1894 oraz jedną pancerną wieżę obserwacyjną. W 1945 roku zostały one zdemontowane i ze złomowane. W dobrym stanie przetrwało również opancerzenie bierne, okiennice i drzwi pancerne. Dawne przedpole fortu, w postaci spłaszczonego stoku, przecięte jest dzisiaj ul. Żelazowskiego i zabudowane domkami. Wysoki wał po północnej stronie bramy wjazdowej kryje za sobą oddzielny budynek oryginalnego tradytora-działobitni, przylegający obecnie do budynku mieszkalnego. W północnym międzypolu widać przekopaną tzw. równię ogniową, czyli płaszczyznę pozbawioną naturalnych zasłon i martwych pól, wyznaczającą ściśle zakres ostrzału. Broniły się tu dwie 8 cm armaty do strzelnic minimalnych wz.1894 lub 1898.

Źródło :

• "Twierdza Kraków. Znana i nieznana" Część II. Henryk Łukasik. Kraków 2001 [str.87]