Henryk Uziembło

Ur. 27.02.1879 w Krzu - Zm. 03.08.1949 w Krakowie

Polak, malarz, akwarelista; kształcił się u Stanisława Wyspiańskiego, Teodora Axentowicza oraz prof. Karola Kargera w Wiedniu. Specjalizował się w ściennym malarstwie dekoracyjnym, malował jednak również twardo kształtowane i surowe w kolorze krajobrazy np: „Topole”, „Wieczór”, „Kościół w Raciborowicach”, „Zima”, „Ukraińskie dęby” (wystawione w 1912 r.), „Śniegi w słońcu”. Powołany do wojska w 1914 roku w wieku 35 lat, w październiku 1915 r. skierowany do Oddziału Grobów Wojennych jako porucznik pospolitego ruszenia. Pracował w Zespole Malarzy i Grafików (Mäler-Gruppe Nr VI”) wykonując szkice i projekty kompozycji cmentarzy, akwarele makiet i szkiców terenów walk (znana jest jego piękna akwarela cmentarza w Gładyszowie). Był członkiem Komisji Konkursowej. W 1916 r. urządził wystawę poświęconą walkom armii austro-węgierskiej, a w szczególności ofensywie majowej w 1915 r. prezentując szkice i tempery m.in. „Przejście c.k. armii austriackiej przez Dunajec w pościgu za Rosjanami w maju 1915 r.”, „Piechota austriacka w rowach ostrzeliwana przez artylerię rosyjską pod Tarnowem”, „Oblężenie Krakowa”, „Ciężkie haubice austriackie”. Pozostawił także wiele szkiców wojennych – typów żołnierzy, patroli, ruin, scen z okopów itp. Uziembło był jedynym z najbardziej czynnych malarzy wojennych w c.k. armii austriacko-węgierskiej. Henryk Uziembło był jednak przede wszystkim Polakiem, gorącym patriotą i rzecznikiem walk o niepodległość, co silnie związało artystę z ideą Legionów Polskich. Stanął wkrótce w szeregu plastycznych kronikarzy Legionów – obok Leopolda Gottlieba, Stanisława Jankowskiego, Karola Zyndrama – Maszkowskiego, Leona Czechowskiego, Włodzimierza Koniecznego, Wilhelma Wilka-Wyrwińskiego, Kazimierza Dąbrowy-Młodzianowskiego, Zygmunta Rozwadowskiego, Jana Skotnickiego, Kajetana Stefanowicza i Leona Wyczółkowskiego. Pierwsza wystawa prac tych artystów odbyła się w 1916 r., a następnie w 1924 r. dla W. Koniecznego i W. Wilk-Wyrwińskiego już pośmiertna (zginęli na froncie jako oficerowie Legionów) w gmachu Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. (Znaczna część tych prac znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.) Po wojnie H. Uziembło był autorem plastycznej oprawy oficjalnego aktu zaślubin Polski z morzem, które odbyły się 10 lutego 1920 r. w Pucku. Od 1922 roku do wybuchu II wojny światowej pracował w Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie. Nadal projektował meble, tkaniny, mozaiki (fasada Muzeum Przemysłowo-Technicznego) oraz grafikę książkową. 3 sierpnia 1949 wybrał się do Teatru im. Słowackiego na przedstawienie, podczas którego zasłabł. Mimo szybkiej pomocy zmarł tego samego dnia w szpitalu. Spoczywa na cmentarzu Rakowickim (kwatera O).

Źródła :

• "Cmentarze I Wojny światowej w Galicji Zachodniej". Oktawian Duda. Warszawa 1995 [str.54]
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_Uziemb%C5%82o  dostęp [24.12.2025]
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Krze dostęp [24.12.2025]
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Leon_Wycz%C3%B3%C5%82kowski dostęp [24.12.2025]
• https://de.wikipedia.org/wiki/Karl_Karger dostęp [24.12.2025]
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Teodor_Axentowicz dostęp [24.12.2025]
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Wyspia%C5%84ski dostęp [24.12.2025]