Olszynka Grochowska, 1928 r.
Wojciech Kossak
Artyleria w odwrocie, szkic do panoramy Berezyna. 1896
Wojciech Kossak
Jasna Góra, 1926
Jan Kanty Gumowski

Jan Szczepkowski - Johann Ritter von Szczepkowski

Ur. 08.03.1878 w Stanisławowie - Zm. 17.02.1964 w Milanówku

Polak, porucznik pospolitego ruszenia. W kadrze Oddziału Grobów Wojennych figuruje jako Johann Ritter von Szczepkowski. Kierownik artystyczny IV Oddziału – Łużna, od 1 lipca 1917 r., przez miesiąc (od 1 grudnia 1915 r., do 3 stycznia 1916 r.) również, jego komendant. Po krótkiej przerwie, od 2 lutego 1916 r., pełnił funkcję komendanta objął por. August Kozlik, J. Szczepkowski pozostał nadal na stanowisku kierownika artystycznego, pełniąc jednocześnie obowiązki stałego członka Sądu Konkursowego w Krakowie. W kadrze Oddziału Grobów Wojennych zaliczony do grupy architektów, w rzeczywistości był rzeźbiarzem. W wieku 14 lat rozpoczął naukę w Zakopiańskiej Szkole Przemysłu Drzewnego, którą ukończył w 1896 r. jeszcze za kadencji dyrektora Franciszka Neużila (Czecha). Młody Szczepkowski nie uległa popularnemu wówczas stylowi „zakopiańskiemu” ani nieco wówczas zdegenerowanej sztuce ludowej Podhala, która przyswajała sobie niektóre elementy tyrolskiego kiczu (osty, szarotki, napisy okolicznościowe). Po ukończeniu zakopiańskiej szkoły wstąpił do Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie był uczniem m.in. Konstantego Laszczki i Jacka Malczewskiego. Później, w Paryżu, jego mistrzami byli Antoine Bourdelle i August Rodin. Z tego okresu nie pozostało zbyt wiele z twórczości artysty, a jego najsłynniejsze realizacje powstały już po wojnie. Międzynarodową sławę przyniósł artyście „Ołtarz Matki Boskiej” zwany też „Bożym Narodzeniem”, rzeźbiony w drewnie, wystawiony w 1925 r. w Paryżu i zakupiony przez rząd francuski. Ołtarz ten obecnie znajduje się w kościele w Bourges, a jego replika w Muzeum Narodowym w Warszawie. Charakterystyczny sposób wykonania tej płaskorzeźby, składającej się z setek małych płaszczyzn (przypominających strukturę kryształu) określił na długie lata styl prac Jana Szczepkowskiego. W 1914 r. artysta zostaje powołany do czynnej służby wojskowej, uczestniczył w walkach frontowych do maja 1915 r., kiedy to został ciężko ranny pod Kraśnikiem. Po rekonwalescencji uznany za niezdolnego do służby liniowej, awansował do stopnia porucznika i skierowany został do Oddziału Grobów Wojennych. J. Szczepkowski wyniósł z frontu odznaczenia bojowe: „Ver Dienst” z mieczami, „Militärverdienstkreuz II kl.” oraz order „Carlous Imp.et Rex” Okręg IV „Łużna”, który major R. Broch powierzył artystycznej pieczy J. Szczepkowskiemu, jest w zakresie założeń przestrzennych i kompozycji cmentarzy dość niejednolity, działali tu bowiem projektowo również inni twórcy: architekt i budowniczy Anton Müller, niemiecki architekt Hans Mayr, berliński rzeźbiarz prof. Hosaeus (pylony na cmentarzu nr 118 w Staszkówce) a także Dušan Jurkovič, który zrealizował drewnianą kaplicę – gontynę na cmentarzu nr 123 Łużnej – Pustkach po odrzuceniu przez Komisję Konkursową projektu Szczepkowskiego. Na cmentarzu pozostały jednak inne dzieła Szczepkowskiego m.in. pomniki nagrobne na kwaterze żołnierzy węgierskich i innych kamienny sarkofag. Jego autorstwa jest całe założenie przestrzenne nekropolii. Z innych dzieł artysty warto zwrócić uwagę na cmentarz nr 138 w Bogoniowicach z charakterystycznymi nagrobkami i symbolicznymi basztami. Po wojnie Jan Szczepkowski pozostał przy sztuce cmentarnej (projektował pomniki nagrobne) jednak przede wszystkim poświęcił się rzeźbie (m.in. pomniki Bogusławskiego i Moniuszki przed Teatrem Wielkim w Warszawie, fryzy, medaliony i płaskorzeźby na gmachach Sejmu i Banku Gospodarstwa Krajowego i wiele innych). Krótko był dyrektorem Miejskiej Szkoły Sztuk Zdobniczych i Malarstwa w Warszawie. Ostatnie lata swojego życia artysta spędził w Milanówku, w willi „Kaprys” do dziś zamieszkałej przez rodzinę Szczepkowskich i Morozowiczów. W willi mieści się prywatne muzeum, w którym znajduje się m.in. jedno z wybitnych dzieł artysty – ołtarz rzeźbiony w sosnowym drewnie dla jednego z kościołów szwajcarskich (wykonany tuż przed wojną pozostał w kraju). Niewiele biografów Józefa Piłsudzkiego wie, że J. Szczepkowski zdejmował maskę pośmiertną Marszałka i rozpoczął prace nad projektem sarkofagu, które niestety do września 1939 r. nie zostały zakończone. Zmarł w sędziwym wieku 86 lat i pochowany został na cmentarzu Powązkowskim w Alei Zasłużonych. Autorem pomnika nagrobnego artysty zrealizowanego w 1965 r. jest rzeźbiarz Karol Tehork. Żona Jana Szczepkowskiego – Maria Morozowicz Szczepkowska była literatką i aktorką.


Zaprojektowane cmentarze :

 


Źródła :

Sylwetki twórców w skrócie
Zobacz także
Powrót

Polityka prywatności | Polityka Cookies | Mapa strony | Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

© 2024 - 2025 gkazelot.pl