Ruiny zamku w Bolkowie

Ruiny zamku położone na prawym brzegu Nysy Szalonej na wysokiej górze (396 m. n.p.m.), której zbocze urywa się od strony rzeki ostrym urwiskiem. Na przeciwległej stronie góry na jej łagodnym zboczu leży miasto lokowane w 1276 roku, w XIV w. połączone fortyfikacjami z zespołem zamkowym. Zamek został założony przypuszczalnie przez księcia legnickiego Bolesława Łysego, a w czwartej ćwierci XIII w. rozbudowany w dwóch etapach przez jego syna Bolka I, księcia świdnicko-legnickiego. W pierwszym etapie powstały mury obwodowe o zarysie nieregularnym przystosowanym do terenu, budynek przy murze północno-wschodnim oraz budynek stojący obok wieży. W drugim etapie została zbudowana wolno stojąca wieża na planie koła z „ostrzem” skierowanym w stronę południowo-zachodnią, a więc najłatwiej dostępną. Wieża ta jest jedynym w Polsce przykładem takiego ukształtowania. Zamek i sprzężone z nim miasto stanowiły ważny punkt oporu w ogólnym systemie obronnym Śląska od południa. W latach 1301-68 za panowania książąt Bernarda i Bolka II Małego został powiększony budynek południowo-wschodni. Po śmierci Bolka zamek dostał się w ręce wdowy, księżny Agnieszki, a po jej śmierci przeszedł w 1392 roku na własność królów czeskich. W XV w. zamek był kilkakrotnie oblegany, zdobywany i niszczony: w r.1463 przez króla czeskiego Jerzego, w r. 1468 przez mieszczan świdnickich i wrocławskich, a w r. 1491 przez króla czeskiego Władysława Jagiellończyka. W tym czasie nastąpiło umocnienie bramy oraz zamiana ganku straży drewnianego na murowany. W latach 1539-40 została podjęta przebudowa zamku pod kierunkiem Jakuba Parra, polegająca przede wszystkim na powiększeniu obszaru warownego. Powstały nowe dziedzińce od południowego zachodu i od strony miasta, otoczone murami z bastejami. Do zespołu włączono również dwie baszty miejskie. Wówczas powstały attykowe zwieńczenia wież i zabudowań. W czasie wojny trzydziestoletniej zamek był oblegany w roku 1640, ale nie zdobyty. W r. 1646 zajęły go wojska szwedzkie. Od r. 1703 należał do cystersów z Krzeszowa, którzy skończyli w r. 1715 przebudowę wnętrz. W 1810 roku przeszedł na skarb państwa pruskiego. Przeprowadzono restauracje murów w latach 1850, 1893, 1920-23, 1927-28 i 1937-38, a badania w r. 1957 (Olgierd Czerner).