Zespół rezydencjonalny z folwarkiem w Kliczkowie

W latach 1291 – 1297 książę świdnicko – jaworski Bolko I Surowy wzniósł w starorzeczu Kwisy castrum – graniczny gród obronny lub zamek Cliczchdorff – wspomina o tym Chronica Principium Poloniae z 1297 roku. Po śmierci księcia zamek należał do jego syna, księcia jaworskiego Henryka I, władającego również w Legnicy, Ziębicach i Książu, a w latach 1346 – 1368 do księcia Bolka II Małego i następnie do władającej księstwem księżnej Agnieszki. W 1343 roku burgrabią zamku w Kliczkowie miał być Franciszek Gotsche Schoff. Po 1356 roku, gdy król polski Kazimierz Wielki zrzekł się praw do księstwa dochodzi do zbliżenia z koroną czeską, a Bolko II zapisuje swe władztwo, w przypadku bezpotomnej śmierci, swej bratanicy Annie, żonie króla czeskiego Karola IV Luksemburskiego. W 1387 roku król czeski Wacław daje zamek Kacprowi von Zeidlitz, który sprzedaje, za zgodą Anny w 1390 roku, posiadłość wraz z przyległościami Henrykowi von Rechenbergowi z Przemkowa i jego synom – Klemesowi, Guenterowi, Henrykowi i Mikołajowi. W 1391 roku, po śmierci księżnej Anny, księstwo, a wraz z nim zamek w Kliczkowie, przechodzi pod bezpośrednie władanie króla Czech. Wspomniany Mikołaj von Rechengerg, który odziedziczył ponadto w 1393 roku pobliską, położoną po przeciwnej stronie Kwisy, górnołużycką już posiadłość w Osiecznicy, uważany jest za założyciela Kleczkowskiej linii rodu. Wówczas to powstały rozległe dobra Kliczków-Osiecznica, które mimo późniejszych zmian, podziałów i scaleń, przetrwały do 1945 roku. W rękach rodziny von Rechenberg majątek pozostawał przez 240 lat, do roku 1631. Po śmierci Mikołaja w 1448 roku majątek wraz ze wszystkimi folwarkami i przyległościami przejął, z pominięciem jego małoletnich wnuków, ich krewny z Gościszowa Jan von Warnsdorf. W 1452 roku Melchior i Mikołaj von Rechenberg odzyskują jednak, a następnie poszerzają rodzinny majątek. W 1478 roku dobra należały do Melchiora i syna zmarłego brata, a następnie (1486 r.) do ich kuzyna Kacpra von Rechenberg z Przemkowa. W XVI wieku majątek jest w posiadaniu Kacpra zwanego Starszym, potem jego syna Kacpra zwanego Średnim i następnie jednego z najznamienitszych przedstawicieli rodziny von Rechenberg – Kacpra zwanego Młodszym. Ten ostatni, jeden z najbogatszych dziedziców na Śląsku, posiadał także posiadłości w Przemkowie i Lubaszowie, był gubernatorem księstwa Świdnickiego i Jaworskiego, szambelanem i radcą dworu cesarza Rudolfa II, otrzymał także w 1610 roku tytuł barona. W 1611 roku na zamku w Kliczkowie gościł król czeski Maciej. Po śmierci Kacpra Młodszego i wyniku późniejszej wojny 30 – letniej majątek znacznie podupadł, tak iż w 1620 roku zadłużony był na 80.000 talarów u spokrewnionego z rodziną barona von Schellendorf. Znaczne spustoszenie poczyniły w dobrach także wojska cesarza Ferdynanda II, stacjonujące we wsi w 1626 i 1628 roku; w zamku rezydował w tym czasie wódz wojsk austriackich Albrecht von Wallenstein. W 1631 roku Hans Wolf baron von Rechenberg odstępuje Kliczków baronowi Wolfowi von Scheilendorf, rodzina Rechenbergów pozostała na górnołużyckiej części dóbr. Kolejnym właścicielem Kliczkowa był baron Maksymilian von Schellendorf, do którego należały także dobra w Koeingbrueck, zmarły bezpotomnie w 1703 r. Następnym właścicielem, który toczyć musiał spory sądowe z innymi potencjalnymi spadkobiercami, zakończone ostatecznie w 1719 roku, został wnuk siostry Maksymiliana, Hans Wolfgang Wenzel hrabia von Frankenberg, baron von Schellendorf, gubernator i wicekanclerz na dworze cesarza Leopolda, majątek rodziny obejmował ponadto dobra w okolicy Bolesławca i Złotoryi. Po jego śmierci w tymże 1719 roku Kliczków przypadł synom, najpierw Karolowi Filipowi, a następnie Maksymilianowi, który gościł tu w 1733 roku księcia Lotaryngi i hrabiego von Kufstein. W 1747 roku majątek w Kliczkowie sprzedano rodzinie von Promnitz, posiadającej już od 1690 roku także pobliską Osiecznicę – doszło więc po ponad stu latach do ponownego scalenia tych dóbr, tym razem w rękach starego rodu który posiadał dobra także w Pszczynie, Żarach, Przybyłowicach Jaworskich, Borowej i Nowogroźcu. Wkrótce, w wyniku wojen śląskich, Kliczków znalazł się na terenie Królestwa Prus. Dwadzieścia lat później dobra Kliczków – Osiecznica stały się własnością Jana Christiana hrabiego zu Solms, który ożenił się z wdową, hrabiną von Promnitz. W rękach tej rodziny majątek pozostawał do końca II wojny światowej. Po ojcu majątek odziedziczył Jan Henryk Fryderyk hrabia zu Solms i Tecklenburg, a w 1810 roku jego syn Jan Henryk Herman, władający dobrami do swej śmierci w 1877 roku. Posiadłość przeszła w tym roku na mocy testamentu na własność jego siostrzeńca Fryderyka Hermana Jana Jerzego hrabiego zu Solms – Baruth, od 1906 roku dziedziczącego po ojcu tytuł księcia, władającego Kliczkowem przez ponad czterdzieści lat, szambelana, podkomorzego i nadłowczego dworu ostatniego cesarza pruskiego. Czterokrotnie w zamku gościł cesarz Wilhelm II, polował tu także następca tronu. Ostatnim właścicielem dóbr Kliczków – Osiecznica był od 1920 roku najstarszy syn księcia, Fryderyk Herman Christian Hans zu Solms – Baruth. Pod koniec II wojny światowej, po zamachu na Hitlera członków rodziny aresztowano, a zamek skonfiskowało gestapo. Po wojnie zamek został rozgrabiony przez żołnierzy sowieckich i szabrowników, a w 1949 spłonęły doszczętnie dwa jego skrzydła. Kolejnymi właścicielami założenia były Lasy Państwowe i Wojsko Polskie. Zamek do początku lat siedemdziesiątych został niemal kompletnie zdewastowany. Przejęty został wówczas przez Politechnikę Wrocławską, która była jego właścicielem do początku lat 90-tych XX wieku. Kolejny właściciel – firma Integer z Wrocławia w latach 2000 – 2001 odbudowała i wyremontowała zamek, tworząc tu centrum hotelowo – konferencyjne. W ostatnim roku kupiła także podwórze gospodarcze majątku i podjęła pierwsze prace zmierzające do adaptacji tej części zamku na hotel. Budynki wokół parku należąco Nadleśnictwa Bolesławiec, które zamierza je w najbliższym czasie sprzedać.”

Mirosław Andrałojć 2002 r. https://zabytek.pl/pl/obiekty/kliczkow-zespol-rezydencjonalny-z-folwarkiem