Kompleks pałacowo - zamkowy w Żarach

„Na przecięciu się szlaku solnego (Magdeburg – Śląsk) z drogą północną (Szczecin – Praga), już w XI w. znany był główny gród plemienia Żarowian – Żary. Pierwsza wzmianka o siedzibie grodowej wiąże się z Ulrichem Dewinem, który otrzymując od Henryka Brodatego ziemię żarską przejął także gród z drewnianym domostwem otoczony drewniano – ziemną palisadą. W drugiej połowie XIII w. Albrecht Dewin wznosi bliżej miasta, murowany, trzy kondygnacyjny zamek, podpiwniczony oraz mury kurtynowe tworząc czworobok. W latach 1320 – 1329 nowi właściciele z rodu Packów powiększają zamek o skrzydło zachodnie, więżę i łączącą mury zamku z miejskimi systemem obronnym. Około 1402 r. ówcześni właściciele Bibersteinowie budują skrzydło wschodnie. Pożar w 1507 r. niszczy zamek, który odbudowano w stylu gotyckim dopiero w latach 1540 – 1551 po pożarach w 1534 i 1547 r. Hieronim, a następnie jego brat Krzysztof Bibersteinowie gruntownie przebudowali zamek w stylu renesansowym. Wzniesiono arkadowe krużganki po wsch., płd., a następnie po północnej stronie wewnętrznego dziedzińca zdobiąc je dekoracja sgrafittową o elementach geometrycznych. Przekształcono także otwory okienne. Z XVI w. pochodzi obecny wjazd na zamek. We wnętrza wprowadzono kolebkowe sklepienia z lunetami i dekoracje stiukowo – malarską. Przebudowę tę łączy się z nieznanym włoskich architektem i mistrzem z Jawora. Nie zanotowano żadnych zmian w zamku, kiedy Żary należały do króla czeskiego, a następnie do margrabiego brandenburskiego. Kolejne prace podjął nowy właściciel Seyfried v. Promnitz, które ukończono w 1566 r. Wzniesiono skrzydło nad bramą wjazdową. W 1590 - 1592 r. zbudowano wg. projektów D. Michaola Hirschfeldera kościół zamkowy p.w. św. Trójcy. Pożar w 1619 r., wojna 30 – sto letnia niszczy podzamcze, nie wiele natomiast zamek. Od pocz. XVIII w., kiedy Erdman III Promitz wznosi pałac, brak informacji o pracach budowlanych przy zamku. Jedynie wieża zamkowa przystrojona została barokowym detalem architektonicznym. Dopiero w 1824 r. zamek zaadaptowano na siedzibę urzędów państwowych i wojskowych, oraz więzienie. Funkcję te pełnił około 100 lat. W latach 1933 – 38 zamek zaadaptowano na muzeum regionalne, które było tam do 1945 r. W czasie II wojny światowej zamek częściowo został zniszczony, a po wojnie uległa dalszej dewastacji. W latach 60 – tych przystąpiono do remontu obiektu przeznaczając go na cele kultury. Remont trwał aż do lat 80 – tych XX w. W 1990 r. zamek wraz z zespołem (pałac, zamek, kuchnia II) przeszedł w ręce prywatne."

Wanda Janowska, 22 listopad 1996 r. https://zabytek.pl/pl/obiekty/zary-zamek