Fort nr 49 ½ a "Mogiła"

Jest to mały, międzypolowy fort piechoty, wybudowany w latach 1895 - 1896. Do niego przylegała nieobronna wartownia. Sam fort dziś jest otoczony garażami. Cały i nienaruszony, pozostaje głęboko ukryty w ziemi. Widać jedynie płaski, długi blok koszar. Za nim wąska przelotnia (osłonięta od góry) stanowi przejście do schronu głównego. Wewnątrz znajdują się wąskie kazamaty i chodniki, których ścieśnione, niewielkie przestrzenie miały zabezpieczać załogę w przypadku trafienia fortu stromotorowymi pociskami z haubic bądź moździerzy. Zamknięte na głucho okiennice i brama koszar, milczące strzelnice kaponiery szyjowej, zamurowane wejścia na wał i do schronu, zdemontowane i oddane na złom wszystkie elementy pancerne poza bramą dopełniają wrażenie opuszczenia. Po wejściu na wał widać charakterystyczny półkolisty narys całego założenia, stanowiska piechoty, spłaszczony stok, mocno zerodowaną fosę i skierowane na wschód przedpole fortu. Z prawej strony, na zapleczu fortu, tam gdzie dzisiaj jest zlokalizowana przepompownia gazu, usytuowana była bateria dział polowych. Do zadań fortu należała obrona traktu sandomierskiego.

Plany, szkice, rysunki

Źródło :

• https://zabytek.pl/pl/obiekty/fort-49-1-2a-mogila-867388 dostęp [10.01.2026]
• "Twierdza Kraków. Znana i nieznana". Część I. Henryk Łukasik. Andrzej Turowicz. Kraków 2001