Ruiny zamku w Drzewicy

Ruiny zamku położone od południa od osady, na prawym brzegu rzeki Drzewiczki. Drzewica była siedzibą rycerskiej rodziny Ciołków, którzy założyli miasto i zbudowali kościół. Zamek wzniósł w latach 1527-35 Maciej Drzewicki, arcybiskup gnieźnieński. W XVIII w. zamek stanowił własność Sołtyków, a potem Szaniawskich, którzy w końcu XVIII w. umieścili tu klasztor bernardynek. W 1814 roku został spalony. Zachowały się pełne mury zamkowe z ceglanymi szczytami. Zamek zbudowano z miejscowego piaskowca na regularnym planie prostokąta (37x43 m). na narożach stanęły cztery wieże kwadratowe ustawione skośnie do boków prostokąta. Wieża północno-wschodnia większa od pozostałych, wsparta od zewnątrz dwiema narożnymi skarpami, mieściła bramę z szerszym otworem wjazdowym dla konnych i węższą furtą.

"Zamki w Polsce" Bohdan Guerquin. Warszawa 1974. Str. 129

Zachowały się ślady zwodzonego mostu oraz kładki umożliwiające dostęp do zamku. Wnętrze dziedzińca zamykały od zachodu mury głównego budynku mieszkalnego z dwoma alkierzami po bokach od strony dziedzińca. W południowym znajdowała się na drugim piętrze kaplica. Z północnego alkierza pozostały tylko fundamenty. Główny budynek był jednotraktowy z czterema izbami na każdej kondygnacji, to znaczy w piwnicy, w przyziemiu i na dwóch piętrach. Budynek był niegdyś kryty dwoma równoległymi dwuspadowymi dachami i zwieńczony podwójnymi szczytami ceglanymi od strony południowej i północnej. Szczyty były rozdzielone wysokimi kominami, rozczłonkowane na tynkowane pola pionowym i poziomym laskowaniem ceglanym oraz zwieńczone trzema półkulami. Obramienia okienne miały wczesnorenesansowe formy. W części południowo-wschodniej dziedzińca stanął budynek przeznaczony zapewne dla dworu biskupiego, a po umieszczeniu na zamku klasztoru bernardynek przerobiony wewnątrz na kaplicę. Na zewnętrznym ryzalicie tego budynku, występującym poza mur wschodni, znajduje się pojedynczy szczyt nawiązujący w ogólnym układzie do szczytów głównego budynku, ale wsparty na wysuniętych wspornikach. System obronny zamku był ograniczony do strzelnic kluczowych umieszczonych w dolnych kondygnacjach narożnych wież oraz do strzelnic znajdujących się w murach obwodowych na poziomie ganku straży, biegnącego na południowym, północnym i częściowo na wschodnim odcinku murów. Niewątpliwie także elementy obronne były niewystarczające. Strzelnice w narożnych wieżach miały ograniczony zasięg ostrzału flankowego, strzelnice górne operowały wyłącznie ogniem czołowym. Wydaje się, że pozostałości wałów występujące poza fosą na południe od zamku mogły pierwotnie posiadać umocnienia w postaci częstokołów, stanowiących pierwszą linię obrony. Na wschód od zamku znajdowało się przedzamcze z murowanym jednotraktowym domem mieszkalnym. Główny wjazd do zamku prowadził z mostu przez przedzamcze i mosty przerzucone nad nawodnioną fosą zasilaną wówczas przez wodami Drzewiczki.

Foto. Mateusz Szczawiński

Źródło :

• "Zamki w Polsce" Bohdan Guerquin. Warszawa 1974. Str. 129