Cmentarz nr 130A Grybów
Kategoria : Kwatera wojenna
Pochowano tutaj :
721 żołnierzy z armii austro-węgierskiej, niemieckiej i rosyjskiej.
Projektant cmentarza : Hans Mayr
Wykaz pochowanych : Kliknij
Cmentarz został zaprojektowany przez Hansa Mayera i składa się z dwóch części. Pierwsza „a” stanowi kwaterę na cmentarzu parafialnym w Grybowie, natomiast druga „b” położona jest na starym cmentarzu żydowskim na wzgórzu na zachód od miasta. Kwatera „A” została założona na planie prostokąta. Z dwóch stron ogrodzona wysokim pełnym murem, a z pozostałych kamiennymi słupami z parami rur stalowych. Na narożnym słupku znajduje się tablica z inskrypcją:
AN DEN WESTGLIZISCHE SCHLACHTFRLDERN SIND DEN JAHRE DES WELTKRIEGES 1914 – 1915 UNTER LEITUNG FML. EDLER BRANDERv. WOLZAHN 378 KRIEGERFRIEDHOFE VOM BEREICH K.K. BEZIRKHAUPT MANNSCHAFT GRYBÓW 9 FRIEDHOF ERBAUT WORDEN
Wejście na cmentarz od strony północnej ujęte zostało kamiennymi słupkami zakończonymi zwieńczonymi kulami, następnie krótkimi odcinkami muru i masywnymi słupami kamiennymi. Pokonując kilka kamiennych stopni, wchodzimy na taras wyłożony kamiennymi płytami. Przed nami ukazuje się masywny krzyż centralny wykonany z kamienia na zwężającym się ku górze cokole. Przy podstawie krzyża umieszczona jest figurka Matki Boskiej, a na licu cokołu krucyfiks. We wnęce frontowej ściany cokołu znajduje się tablica z napisem:
„CMENTARZ I WOJNY NR 130 A/ GRYBÓW/ TUTAJ SPOCZYWAJĄ W POKOJU/ 721 ŻOŁNIERZY POLEGŁYCH W LATACH 1914-15/ Z C.K. ARMII AUSTRO-WĘGIERSKIEJ – 643, Z ARMII NIEMIECKIEJ – 51/ Z ARMII ROSYJSKIEJ – 27/ CMENTARZ ZBUDOWANO W LATACH 1917-18/ PROJEKTOWAŁ HANS MAYR – 1916/ REMONT 1997-98/ FRIEDHOF VOM. I. WELTKRIEG NR 130 A/ GRYBÓW/ HIER LIEGEN IN RUHE/ DIE GEFALLENEN IN JAHREN 1914-15 SOLDATEN/ VON DER K.U.K. ARMEE – 645/ VON DER DEUTSCHEN ARMEE – 51, VON DER RUSSISCHEN ARMEE – 27/ FRIEDHOF IN JAHREN 1917 GEBAUT WORDEN/ ENTWURF HANS MAYR/ RENOVIERUNG 1997-98”.
Układ grobów rzędowy, na mogiłach ustawione są żeliwne krzyże z okrągła tarczą na skrzyżowaniu ramion, a także małe i duże betonowe stele z tablicami inskrypcyjnymi. W rogu cmentarza cztery mogiły zostały ujęte w betonowe obramowanie. W tylnej części słupa ogrodzenia wmurowana jest mała tabliczka poświęcona Janowi Durlakowi, porucznikowi 20. Pułku Piechoty, mieszkańcowi Grybowa poległemu na froncie włoskim nad rzeką Piawą.
Zdjęcia archiwalne
Wykaz pochowanych
W początkowych dniach wojennych na tym obszarze poległych żołnierzy grzebano na terenie cmentarza parafialnego w różnych miejscach. Ówczesny proboszcz parafii pw św. Katarzyny zanotował w Księdze Zmarłych takie nazwiska i fakty:
- PAWEŁ HEJKO - Woźnica wojskowy pochodzący z Tarnopola. † 18.12.1915
- DOMINIK KOWACZ - Żołnierz węgierski pochodzący z Szekely, lat 30 – rana śmiertelna od kuli karabinowej. † 26.12.1914
- FRANCZISZEK SZERTE - Żołnierz węgierski pochodzi z Vargyi, lat 26 - ranny w głowę i brzuch. † 27.12.1914
- FRANCISZEK BUCHREITER - z Karyncji, lat 21 - rana śmiertelna w płucach. † 27.12.1914
- MICHAŁ BLANCSI - Węgier z HIR 22, lat 22 - ranny w brzuch. † 28.12.1914
- STEFAN KACZOR - z Lubienia. Woźnica wojskowy zastrzelony na ulicy miasta. † 26.12.1914
- JAKUB PELC - z LIR 34 - Jarosław pochodzi z Krzemienicy pow. Łańcut, lat 21 znaleziony martwy. † 30.12.1914
- GEZA JACZKULIAK - Węgier, lat 22, śmiertelnie ranny w lewy staw barkowy. † 30.12.1914
Są też informacje o telegramach wojskowych informujące o śmierci w innych rejonach:
- KAZIMIERZ RODLIK - s. Franciszka, lat 21, zginął 01.11.1918 pod Wiedniem.
- KAROL KLIMEK - s. Andrzeja i Rozalii, lat 25, zginął 08.06.1918 w czasie walk
Nie ma informacji czy zostali oni przeniesieni z tych mogił na cmentarz zbiorczy.
Źródła :
- "Cmentarze I Wojny Światowej" - Oktawian Duda. Warszawa 1995 [str.180]
- Frodyma R., Cmentarze wojenne z I wojny światowej, cz. II, Krosno 2019, s. 243.
- Groby wojenne w Małopolsce
- Archiwum Narodowe w Krakowie
- https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-280992 dostęp [26.12.2025]