Ruiny zamku rycerskiego w Mirowie

„Pierwotny obiekt obronny w postaci niewielkiej strażnicy istniał w Mirowie prawdopodobnie już w 1 połowie XIV wieku. Powstał zapewne w ramach akcji fortyfikacyjnej Kazimierza Wielkiego, mającej zabezpieczyć zachodnią granicę państwa od strony Śląska. W początkowych latach panowania Władysława Jagiełły Mirów i okoliczne wsie skupił w swoich rękach Krystyn Starszy z Koziegłów herbu Lis. On też przebudował dawną strażnicę królewską w niewielki zamek. W tym czasie był to zapewne zamek górny zlokalizowany na wysokiej skale, z dziedzińcem od północy. W posiadaniu Lisów Koziegłowskich zamek wraz z przynależnymi dobrami pozostawał do połowy XV stulecia. Kłopoty finansowe jakie przeżywał wnuk Krystyna z Koziegłów starszego, w latach dwudziestych XV wieku zmuszały go do częstego zastawiania posiadłości mirowskich. W 1445 roku majętności te odkupił od swoich szwagrów kasztelan rozpierski, Hińcza z Rogowa h. Działosza, mąż Doroty z Koziegłów. Na 2 połowę XV wieku datuje się kolejną fazę rozbudowy zamku. Wybudowano wówczas mur obwodowy zamku dolnego od strony północnej i zachodniej, basztę kwadratową zlokalizowaną w północno-wschodniej części założenia, nadbudowano także zewnętrzne mury zamku górnego i wieże. Rozszerzono także funkcje mieszkalne, z tego bowiem czasu pochodzi także wieża mieszkalna (2 i 3 kondygnacja), dla wzmocnienia ściany południowej, podpartą ją ukośną skarpą, a istniejącą wcześniej cysternę wydrążoną w skale od wschodu, przebudowano na klatkę schodową, łączącą niższe piętra wieży z zamkiem górnym. Po śmierci Hińczy z Rogowa zamkiem zawładnął, w bliżej nie wyjaśnionych okolicznościach Piotr z Bnina herbu Łodzia, wojewoda poznański. Postępując wokół włości mirowskich komplikacje majątkowe doprowadziły nie tylko do rozpraw sądowych, ale też do prywatnych rycerskich wojen. W imię pretensji spadkowej po Dorocie Koziegłowscy urządzali zbrojne najazdy na Mirów. Ostateczne rozwiązanie problemów własnościowych nastąpiło w 1494 roku, wtedy bowiem jedynym właścicielem Mirowa został Piotr z Przeciszowa Myszkowski herbu Jastrzębiec. Stworzył on tu na przełomie XV i XVI wieku rodowe „państewko” Myszkowskich. Początkowo zamek w Mirowie był dla tej rodziny najważniejszą rezydencją. Myszkowscy dokonali na zamku istotnych zmian, modernizując niewygodną średniowieczną warownie na modłę renesansowych rezydencji. Z czasem dobra mirowskie przeszły na inną linię genealogiczną rodziny Myszkowskich, głównie i najbardziej reprezentacyjne siedziby rodowe właścicieli znajdowały się w Książu Wielkim i Pińczowie. Wówczas to zamek Mirów wykorzystywany był zapewne przez zarządców klucz majątkowego, co nie sprzyjało dalszemu jego rozwojowi. Również kolejni właściciele tych posiadłości Korycińscy h. Topór i Męcińscy h. Poraj zamieszkiwali przeważnie w Żarkach, gdzie istniał obszerny dwór. Znaczenie wygodniejszy niż zamek w Mirowie. W tej sytuacji warownia służyła za mieszkanie i zaplecze gospodarcze czeladzi dworskiej, gospodarującej we wsiach klucza mirowskiego. Ostatecznie mury zamkowe opustoszały w 1787 roku i od tego momentu popadały systematycznie w ruinę.”

Oprac. mgr inż. arch. Joanna Wilk https://zabytek.pl/pl/obiekty/mirow-ruiny-zamku 

Foto. Mateusz Szczawiński

PLANY, SZKICE, RYSUNKI

Źródło :

• https://zabytek.pl/pl/obiekty/mirow-ruiny-zamku dostęp [05.02.2026]