Wawel

W 1796 roku Kraków został zajęty przez Austriaków, nowe władze zajęły się wykorzystaniem Wzgórza Wawelskiego i znajdujących się na nim obiektów dla celów wojskowych. W 1798 roku zostały opracowane trzy warianty ufortyfikowanego Krakowa jako twierdzy nadgranicznej, we wszystkich 3 wariantach Wawel odgrywa rolę cytadeli. Od roku 1802 kiedy to wojsko austriackie przejeło zamek, zaczęto prace adaptacyjne które przerwano w 1809 roku, w związku z wkroczeniem do Krakowa armii Księstwa Warszawskiego. W marcu 1846 roku miasto ponownie opanowali Austriacy, i już w kwietniu tego samego roku rozpoczęto roboty przy umocnieniach wzgórza (początkowo były to umocnienia ziemne oraz drewniane). W związku z decyzją cesarza Franciszka Józefa I o ustanowieniu Krakowa twierdzą, jesienią 1850 roku rozpoczęto na Wawelu prace według planów przygotowanych przez majora Juliusza Wurmba. W latach 1854-55 powstaje w błyskawicznym tempie zespół dwóch gmachów szpitala wojskowego wraz z całym zapleczem usytuowany na miejscu zburzonych murów średniowiecznych w południowo - zachodniej części wzniesienia. Przebudowano również baszty: Złodziejską i Senatorską. Ocalała jedynie Baszta Sandomierska, pełniąca funkcję prochowni. W czasie drugiego pobytu cesarza Franciszka Józefa I na Wawelu, delegacja polska z marszałkiem Ludwikiem Wodzickim złożyła na ręce włady prośbę o przeznaczenia zamku na rezydencję monarszą i przywrócenie go do dawnej świetności. Cesarz pozytywnie zareagował na uchwałę Sejmu Galicyjskiego, by w zamian za wybudowanie w Krakowie koszar odpowiadających wielkością i funkcją wawelskim - królewskie wzgórze powróciło w całości (pozostając rezydencją cesarską) w ręce polskie. Łącznie poniesione głównie przez polskie społeczeństwo koszty wykupu Wawelu wyniosły 2 714 606 koron i 89 talerzy. Za te pieniądze wybudowano koszary artylerii, zbrojownię i magazyny przy ul. Rakowickiej oraz wojskowy szpital przy ul. Wrocławskiej.07.08.1905 r. na Wawelu podpisano protokół przekazania zamku królewskiego na własność władz krajowych.

Źródło :

• "Twierdza Kraków. Znana i nieznana". Część III - Henryk Łukasik, Andrzej Turowicz. Kraków 2002 [str.30]