Renesansowy zamek w Baranowie Sandomierskim

Zamek położony na nizinie dolnej Wisły, na północny zachód od miasta. Zespół zamkowy składa się z murowanej rezydencji, do dziś istniejącej i użytkowanej, umocnień bastionowych, z których zachowały się pozostałości dwóch bastionów na zachód od zamku. Prwadopodobnie istniał tu wcześniejszy zamek murowany, a jego fragmenty znajdują się w piwnicach dzisiejszego zamku. W r.1579 Baranów stał się własnością wielkopolskiej rodziny Leszczyńskich, którzy zapewne wkrótce potem rozpoczeli budowę nowej rezydencji. Jak można przypuszczać, zamek powstawał etapami i dzisiejszą postać otrzymał w latach 1591-1606. W r. 1677 został zakupiony przez Lubomirskich, którzy dobudowali trakt zachodni według projektu Tylmana Gamerskiego. Zamek założony na planie prostokąta, Regularność układu przestrzennego podkreślają cztery narożne cylindryczne baszty i osiowo ustawiona wieża, pod którą znajduje się wejście po schodach na wewnętrzny dziedziniec położony na poziomie piętra. Wewnętrzny dziedziniec otaczają trzy jednotraktowe skrzydła mieszkalne, a z czwartej strony zamyka ściana parawanowa zwieńczona późnorenesansowa attyką. Krużganki znajdują się w dwóch skrzydłach mieszkalnych i w ścianie parawanowej. Przy basztach narożnych wznoszą się szczyty akcentujące boczne skrzydło mieszkalne. W ostatnim etapie budowy zamku powstały od strony dziedzińca paradne schody zewnętrzne z niewielką loggią. Pierwotne umieszczenie schodów nie jest znane. Obrona rezydencji ograniczona była do dolnych strzelnic znajdujących się w przyziemiu poniżej dziedzińca. Zachowały się strzelnice w wieży wejściowej, pozostałe przerobiono na okna oświetlające przyziemie.

Foto. Mateusz Szczawiński

Źródło :

• "Zamki w Polsce" Bohdan Guerquin. Warszawa 1974. Str. 85