Ruiny zamku królewskiego w Ojcowie

Ruiny zamku królewskiego na skalistym wzgórzu wapiennym, wznoszącym się ponad 36 m nad doliną Prądnika, na jego prawym brzegu. Zamek zbudował Kazimierz Wielki, co podają zarówno Janko z Czarnkowa i Długosz. W XV wieku występuje już starosta zamkowy. W pierwszej połowie XVI wieku zamek pozostawał przejściowo w rękach prywatnych. W połowie XVI wieku był ponownie królewszczyzną, a starostą został Jan Boner. Na początku XVII wieku starostwo otrzymał Mikołaj Koryciński herbu Topór, po nim w roku 1615 syn Mikołaj, kasztelan sądecki, który zamek odbudował (sejm w roku 1643 zwrócił mu wszystkie koszta z tym związane). Następnie starostą został syn jego, również Mikołaj, a po jego śmierci w roku 1651 Stefan Koryciński, kanclerz wielki koronny, który według lustracji z roku 1660 wystawił nowy dom mieszkalny na zamku. W połowie XVIII w. objęli Ojców Lubieńscy, a po nich Załuscy. Ostatnim polskim starostą był Teofil Załuski, który na zamku gościł króla Stanisława Augusta. W roku 1826 zamek został opuszczony i popadł w ruinę. W roku 1835 kupił Ojców na licytacji Wojciech Prendowski i około 1840 roku zlecił wykonanie projektu pełnej odbudowy zamku architektowi Franciszkowi Marii Lanciemu; projekt nie został zrealizowany. Następnie właścicielami byli Przeździeccy i Krasińscy. W roku 1893 przeprowadzono restaurację zamku. Zachowały się tylko fragmenty murów obwodowych, ruin budynków z XVII w., wielka ośmioboczna wieża, budynek bramny i resztki filarów mostowych. Powierzchnia zajęta przez ruiny wynosi przeszło 600 m2. Zamek został zbudowany z wapienia. Składa się z dwóch części; wschodnia założona jest na planie regularnego prostokąta, zachodnia ma kształt nieregularny, jest wyżej położona i skalista. Wjazd do zamku prowadzi od strony zachodniej przez most umieszczony na murowanych filarach i przez budynek bramny znajdujący się w pobliżu wieży. Główna wieża została wzniesiona na szczycie skały ponad 12 m nad poziomem dziedzińca i włączona w obwód muru. Zbudowana była z kamienia ciosowego, na planie ośmioboku, wewnątrz okrągła, czterokondygnacjowa, ze śladami pierwotnego zwieńczenia na wysokości 13 m.

Foto. Mateusz Szczawiński

Źródło :

• "Zamki w Polsce" Bohdan Guerquin. Warszawa 1974. str. 213