Ruiny zamku rycerskiego w Rabsztynie

Ruiny zamku rycerskiego położone na niedostępnej skale wapiennej; poniżej od strony południowo-wschodniej znajdują się ruiny zamku barokowego. Można przypuszczać, że początek umocnień na skale sięga połowy XIV wieku kiedy została tam umieszczona strażnica królewska należąca do utworzonego przez Kazimierza Wielkiego systemu obrony granic od strony Śląska. Prawdopodobnie jeszcze w końcu XIV wieku Spytek z Melsztyna otrzymał od Władysława Jagiełły zamek w Rabsztynie. Następnie Rabsztyn przeszedł w ręce rodu Toporczyków, którzy w XV wieku nazwali się Rabsztyńskimi. W roku 1442 Władysław Wareńczyk zlecił Andrzejowi Rabsztyńskiemu odbudowę i umocnienie zamku. W XVI wieku władały Rabsztynem różne rody rycerskie, m.in. Bonerowie.

"Zamki w Polsce" Bohdan Guerquin. Warszawa 1974. str. 232

Na początku XVII w. posiadał Rabsztyn Zygmunt Myszkowski, marszałek wielki koronny, który przed rokiem 1615 wzniósł zamek dolny, będący nieobronną siedzibą magnacką. W roku 1657 Rabsztyn spalili Szwedzi. Lustracje z lat 1765 i 1789 podają opisy zamku górnego, który podówczas był w zupełnej ruinie. Zachowały się fragmenty murów zamku górnego na skale oraz ściany trzech skrzydeł zamku. Zamek górny był posadowiony na skale, miał więc nieregularne ukształtowanie. W części zachodniej na skraju skały stała wysoka cylindryczna wieża, która runeła dopiero w drugiej połowie XIX wieku. Poniżej skały od strony południowej znajdował się dzidziniec otoczony murem. Zamek dolny składał się z trzech skrzydeł mieszkalnych dwukondygnacjowych, zamykających dziedziniec z trzech stron. Z czwartej strony, od zachodu, znajdował się pierwotny dziedziniec zamku górnego. Wjazd do zamku prowadził od północy. Zamek w Rabszytnie jest ciekawym przykładem ewolucji zamku od średniowiecznej strażnicy, często spotykanej w pasmie jurajskim Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, przez późniejsze rozbudowy w celu stworzenia magnackiej rezydencji.

ZDJĘCIA ARCHIWALNE

Foto. Mateusz Szczawiński

Źródło :

• "Zamki w Polsce" Bohdan Guerquin. Warszawa 1974. str. 246