Ruiny zamku królewskiego w Czchowie

Ruiny znajdują się na odosobnionej górze nad Dunajcem, obok miasta. Gród istniał tu już w 1288 roku, a następnie zamek – siedziba burgrabiego, wzmiankowany w latach 1356 i 1363. Prawdopodobnie zamek został zbudowany w pierwszej ćwierci XIV wieku, a więc przed założeniem miasta ufortyfikowanego przez Kazimierza Wielkiego, i usytuowany w ważnym miejscu przy drodze prowadzącej wzdłuż Dunajca z Krakowa do Sącza. W roku 1327 występuje po raz pierwszy komora celna w Czchowie dla towarów wiezionych z Węgier do Krakowa. Do niedawna jedyną widoczną pozostałością po zamku była wieża cylindryczna zbudowana z kamienia łamanego, na planie koła o średnicy zewnętrznej około 12 metrów i wysokości 20 m. Zewnętrzna odsadzka (4 m nad ziemią) i umieszczenie nad nią otworu wejściowego upodobniają wieżę do głównych wież zamków w Będzinie i Iłży. W górnej kondygnacji były widoczne jeszcze przed stu laty ślady ośmiobocznego zwieńczenia oraz strzelnice o wąskich wylotach. W roku 1928 podjęto prace konserwatorskie i wtedy wieża została przykryta stropem żelbetowym. Prace wykopaliskowe prowadzone przez Andrzeja Żakiego w latach 1966-67 odkryły zasypane gruzem mury obwodowe zamku murowanego oraz fragmenty fundamentów domu mieszkalnego, znajdującego się na północny wschód od wieży. Można określić układ przestrzenny zamku jako założenie nieregularne na planie wydłużonego wieloboku, z zamknięciem obejścia wolno stojącej wieży murami obwodowymi od strony południowej. Dlatego też powstał w tej części zamku nieregularny występ z ogólnego układu. W północno-wschodniej części zamku znajdował się jednotraktowy, zapewne dwuizbowy dom mieszkalny. Odsłonięty również został w południowym murze obwodowym otwór wejściowy będący bramką czy też furtką. Można przypuszczać, że główna brama wjazdowa do zamku znajdowała się w murze północnym.

Foto. Mateusz Szczawiński

Plany, szkice, rysunki

Źródło :

• https://zabytek.pl/pl/obiekty/czchow-ruiny-zamku dostęp [26.01.2026]
• "Zamki w Polsce" Bohdan Guerquin. Warszawa 1974. Str.[114]