Ruiny zamku królewskiego w Rytrze

Ruiny zamku królewskiego położone na wysokiej stromej górze (463 m n.p.m), na prawym brzegu Popradu. Był tu prawdopodobnie zameczek rycerski, jak na to wskazuje nazwa, ale już na początku XIV w. stanowił własność królewską, bowiem w roku 1312 należał do Władysława Łokietka. Można przypuszczać, że murowany zamek powstał na przełomie XIII i XIV w. i pełnił funkcję strażnicy zarówno strzegącej granicy, jak chroniącej poboru cel. W XV wieku mieszkali na zamku starostowie nowosądeccy, jak podaje Długosz. Zapewne starostowie przebudowywali zamek modernizując jego obronę. Zniszczony w roku 1657, pozostał ruiną.

Zachowały się mury wieży cylindrycznej i ślady murów obwodowych, których badania przeprowadzono w 1966 roku. Pierwotnie zamek składał się z zamku właściwego założonego na kulminacji góry oraz przygródka chronionego wałami. Dziedziniec był otoczony murem, a od południa zamknięty budynkiem o układzie dwudzielnym. Przy murze zachodnim stanęła wielka wieża cylindryczna zbudowana z kamienia, o średnicy około 10 m. Od północy w odsłoniętych murach zamykających dziedziniec zachowały się strzelnice. Na zewnątrz rysują się ślady późniejszej dobudowy o nieokreślonym przeznaczeniu. Wjazd do zamku prowadził od strony wschodniej, zapewne przez warowną bramę widoczną jeszcze w połowie XIX wieku.

Foto. Mateusz Szczawiński 

Źródła :

• "Zamki w Polsce" Bohdan Guerquin. Warszawa 1974. str. 259
• https://zabytek.pl/pl/obiekty/rytro-ruiny-zamku dostęp [30.01.2026]